Shloka 10

अङ्गद

प्रत्यागमनम् — Angada’s Return and the Confirmation of Sītā’s Discovery

Devanagari script

प्रहृष्टो मां पितृव्यस्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः।शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तानिति होवाच पार्थिवः।।।।

Transliteration

prahṛṣṭo māṃ pitṛvyas te sugrīvo vānarēśvaraḥ | śīghraṃ preṣaya sarvāṃs tān iti hovāca pārthivaḥ ||

Translation

تمہارے چچا سُگریو، وानروں کے اِیشور، نہایت خوش ہوئے؛ بادشاہ نے مجھ سے فرمایا: ‘ان سب کو فوراً روانہ کرو۔’

Word by Word

• प्रहृष्टः: delighted
• प्रहृष्टः: विशेषण (कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रहृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective qualifying सुग्रीवः

• माम्: me
• माम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन; accusative singular

• पितृव्यः: paternal uncle
• पितृव्यः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: पितृव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to सुग्रीवः

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन; genitive singular

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वानरेश्वरः: lord of the vanaras
• वानरेश्वरः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: वानर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वानराणाम् ईश्वरः)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: क्रियाविशेषण (रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of manner)

• प्रेषय: send
• प्रेषय: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: प्र + इष् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; imperative 2nd sg

• सर्वान्: all
• सर्वान्: विशेषण (कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; adjective

• तान्: them
• तान्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; pronoun accusative plural

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• ह: indeed (particle)
• ह: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; वृत्तान्तसूचक निपात

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; perfect 3rd sg

• पार्थिवः: the king
• पार्थिवः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to सुग्रीवः

Context

"Your father's brother, Sugriva, the lord of vanaras felt very glad and indeed asked meto send you quickly."

Characters & Entities

• Dadhimukha
• Sugrīva
• Angada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma values truthful reporting (satya) and prompt execution of a righteous command issued by a legitimate ruler.

What is the narrative situation?

Dadhimukha relays Sugrīva’s pleased reaction and his order to dispatch the group quickly.

Which character virtue is emphasized?

Loyalty and responsible communication—conveying the king’s message accurately.