Shloka 1

अङ्गद

प्रत्यागमनम् — Angada’s Return and the Confirmation of Sītā’s Discovery

Devanagari script

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हृष्टो दधिमुखः कपिः।राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं चाभ्यवादयत्।।।।

Transliteration

sugrīveṇaivam uktas tu hṛṣṭo dadhimukhaḥ kapiḥ | rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ cābhyavādayat ||

Translation

سُگریو کے یوں فرمانے پر بندر ددھی مُکھ نہایت مسرور ہوا اور اس نے راگھو (شری رام)، لکشمن اور سُگریو کو ادب و عقیدت کے ساتھ پرنام کیا۔

Word by Word

• सुग्रीवेण: by Sugriva
• सुग्रीवेण: करण (करणकारक)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), एकवचन; Instrumental singular

• एवम्: thus, in that way
• एवम्: क्रियाविशेषण (अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उक्तः: having been spoken to / addressed
• उक्तः: विशेषण (कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle

• तु: but, indeed
• तु: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle)

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: विशेषण (कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective

• दधिमुखः: Dadhimukha (name)
• दधिमुखः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: दधि + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दधि-इव मुखं यस्य/दधिसदृशमुखः इति नाम)

• कपिः: the monkey
• कपिः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular

• राघवम्: Rama
• राघवम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular

• लक्ष्मणम्: Lakshmana
• लक्ष्मणम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular

• च: and
• च: सम्बन्ध (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• एव: also/indeed
• एव: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular

• च: and
• च: सम्बन्ध (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• अभ्यवादयत्: paid salutations to / greeted
• अभ्यवादयत्: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: अभि + वद् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; imperfect 3rd sg

Context

Pleased with Sugriva's command (to send forth Angada and Hanuman) Dadhimukha offered salutations to Sugriva, Rama and Lakshmana.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Dadhimukha
• Rāma (Rāghava)
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Proper conduct includes honoring rightful leaders and elders through respectful salutation; gratitude and obedience to legitimate authority are dharmic.

What is the narrative situation?

After receiving Sugrīva’s instruction, Dadhimukha expresses joy and formally greets Rāma, Lakṣmaṇa, and Sugrīva.

Which character virtue is emphasized?

Vinaya (humility/courtesy) shown through respectful salutations.