Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

यश्चार्थस्तत्त्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान्।रक्षितव्यं च यत्तत्र तद्भवान्व्याकरोतु नः।।।।

yaś cārthas tatra vaktavyo gatair asmābhir ātmavān |

rakṣitavyaṃ ca yat tatra tad bhavān vyākarotu naḥ ||

اور جب ہم لوٹ آئیں تو آپ—جو صاحبِ تدبیر ہیں—ہمیں واضح فرمائیں کہ وہاں کیا بات عرض کرنی واجب ہے، اور کیا چیز راز میں رکھ کر محفوظ رکھنی چاہیے۔

यःwhich/whatever
यः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
अर्थःmatter, point
अर्थः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
तत्रthere
तत्र:
देशाधिकरण (Deśa-adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
वक्तव्यःis to be said
वक्तव्यः:
विधेय (Obligation predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय, gerundive/obligative); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate of अर्थः
गतैःby us who have gone
गतैः:
सह/करण (Associative/Instrumental)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; agreeing with asmābhiḥ (implicit)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन; Instrumental plural
आत्मवान्self-possessed, wise
आत्मवान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootआत्मवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular; addressing/qualifying भवान्
रक्षितव्यम्is to be protected/kept safe
रक्षितव्यम्:
विधेय (Obligation predicate)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय, gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate of यत्
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
यत्whatever (that which)
यत्:
कर्म/विषय (Object/Topic)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun referring to a matter
तत्रthere
तत्र:
देशाधिकरण (Deśa-adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
तत्that
तत्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun
भवान्you (sir)
भवान्:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; honorific 2nd person; Nominative singular
व्याकरोतुshould explain in detail
व्याकरोतु:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवि-आ-√कृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada (आज्ञार्थे: ‘let him/please you explain’)
नःto us
नः:
सम्प्रदान (Sampradāna)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी, बहुवचन (enclitic); Dative plural

"You are wise and you should tell us in detail what is to be told and what has to be hidden when we report."

FAQs

Vāc-dharma (ethics of speech): truth should be spoken with discernment—some facts must be communicated for duty, while some must be protected to prevent harm.

A speaker requests a prudent person to clarify what should be reported and what should be withheld when they present their account.

Viveka (discernment) and saṃyama (restraint), especially in communication.