Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

तत्त्वतस्सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे।श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम्।।।।

tattvataḥ sarvam etan naḥ prabrūhi tvaṃ mahākape | śrutārthāś cintayiṣyāmo bhūyaḥ kāryaviniścayam ||

“اے مہاکپی! جو کچھ ہوا ہے وہ سب ہمیں سچائی کے ساتھ پورا پورا بتا دے۔ بات سن کر ہم پھر غور کریں گے اور آئندہ کے کام کا درست فیصلہ کریں گے۔”

तत्त्वतःtruly, in reality
तत्त्वतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
सर्वम्everything
सर्वम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (object of प्रब्रूहि)
एतत्this
एतत्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; apposition to सर्वम्
नःto us
नः:
सम्प्रदान (Sampradāna)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन (enclitic); here चतुर्थी-प्रयोग (to us)
प्रब्रूहिtell, explain
प्रब्रूहि:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootप्र-ब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; Nominative singular
महाकपेO great monkey
महाकपे:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootमहाकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः कर्मधारय (महान् कपिः); Vocative singular
श्रुतार्थाःhaving heard the matter
श्रुतार्थाः:
कर्ता (Kartā)
TypeAdjective
Rootश्रुत + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रायः (श्रुतः अर्थः येषाम् = those who have heard the matter); Nominative plural (subject of चिन्तयिष्यामः)
चिन्तयिष्यामःwe will consider
चिन्तयिष्यामः:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), उत्तमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
भूयःfurther, again
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक क्रियाविशेषण (again/further)
कार्यविनिश्चयम्the decision about the task
कार्यविनिश्चयम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकार्य + विनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (कार्यस्य विनिश्चयः); Accusative singular

"O Hanuman, tell us in detail the entire thing. On hearing it, we will think about the next course of action.

H
Hanuman
V
Vanaras (search party)

FAQs

Dharma is grounded in satya (truthful reporting) and wise deliberation. Right action is not impulsive; it follows accurate testimony and thoughtful decision-making.

After Hanuman’s return/communication (or during his report), the vanara leadership asks him to narrate the facts fully so they can decide the next steps.

Collective prudence and accountability: leaders seek truth and deliberate before acting, reflecting responsible governance and strategic dharma.