HomeRamayanaSundara KandaSarga 58Shloka 106
Previous Verse
Next Verse

Shloka 106

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

यद्यन्यथा भवेदेतद्द्वौ मासौ जीवितं मम।न मां द्रक्ष्यति काकुत्स्थो म्रिये साहमनाथवत्।।।।

yady anyathā bhaved etad dvau māsau jīvitaṃ mama | na māṃ drakṣyati kākutstho mriye sāham anāthavat ||

“اگر یہ بات اس کے برخلاف ہوئی تو میری زندگی کے صرف دو مہینے باقی ہیں۔ کاکُتستھ (رام) پھر مجھے نہ دیکھ پائے گا؛ میں یوں مر جاؤں گی جیسے کوئی بے سہارا و بے محافظ ہو۔”

यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक अव्यय (conditional: ‘if’)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: ‘otherwise’)
भवेत्should be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should happen/be’
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; here as subject of भवेत् (प्रथमा)
द्वौtwo
द्वौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (to मासौ)
मासौmonths
मासौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन
जीवितम्life
जीवितम्:
Pradhāna (प्रधान/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; here as predicate/subject-complement ‘(is) life’
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
द्रक्ष्यतिwill see
द्रक्ष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
काकुत्स्थःKakutstha (Rama)
काकुत्स्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (कर्ता), एकवचन
म्रियेI will die
म्रिये:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन; ‘I die’ (present used with future sense)
साthat (I)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘that (woman), I’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति, एकवचन; apposition to सा
अनाथवत्like an orphan
अनाथवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनाथ (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formउपमावाचक अव्यय (indeclinable in -वत्: ‘like/as’)

'Otherwise with none to protect me, I will live only for two months.I will die like an orphan and he will not see me'.

S
Sītā
R
Rāma (Kākutstha)

FAQs

Sītā’s dharma is steadfast fidelity and truthfulness: she does not compromise her integrity, even under threat, and faces the consequence with truthful clarity rather than yielding to adharma.

In Aśoka-vana, after enduring intimidation and pressure, Sītā expresses that her endurance has a limit—she foresees death within two months if rescue does not come.

Steadfastness (dhṛti) and chastity/fidelity (pativratā-dharma), coupled with unwavering commitment to truth (satya).