Shloka 104
सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः
हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्
Devanagari script
उक्तोऽहं पुनरेवेदं निश्चित्य मनसा तया।हनुमन्मम वृत्तान्तं वक्तुमर्हसि राघवे।।5.58.104।।
Transliteration
ukto ’haṃ punar evedaṃ niścitya manasā tayā |
hanuman mama vṛttāntaṃ vaktum arhasi rāghave ||
Translation
پھر اُس نے دل میں پختہ ارادہ کر کے مجھ سے یہی بات دوبارہ کہی: “اے ہنومان! تم رाघو (رام) کے حضور میرا پورا حال بیان کرنے کے لائق ہو۔”
Word by Word
उक्तः(I was) told
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउक्त (प्रातिपदिक; वच् धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव (past passive participle) ‘having been told/said’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति (कर्ता), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक अव्यय (adverb: ‘again’)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphasis: ‘indeed/just’)
इदम्this (message)
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
निश्चित्यhaving decided
निश्चित्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि-चित् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having ascertained/decided’
मनसाwith (her) mind
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन
तयाby her
तया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (कर्ता/Instrumental in passive), एकवचन; ‘by her’
हनुमन्O Hanuman
हनुमन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootहनुमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन
वृत्तान्तम्account/news
वृत्तान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
वक्तुम्to tell
वक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to speak/tell’
अर्हसिyou should
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘you should/are fit to’
राघवेto Rama
राघवे:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति (सम्प्रदान/Dative), एकवचन
Characters & Entities
S
SītāH
HanumānR
Rāghava (Rāma)FAQs
Satya in testimony: a messenger must convey the complete truth accurately, without distortion, for righteous decisions to be made.
Sītā gives final instructions to Hanumān before he leaves—urging him to report her situation fully to Rāma.
Reliability and accountability: Hanumān is entrusted as a truthful carrier of another’s lived reality.