Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 55, Shloka 14

लङ्कादाहानन्तरचिन्ता

Hanuman’s Post-Conflagration Self-Examination and Assurance of Sita’s Safety

कथं हि जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः।तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना।।।।

kathaṃ hi jīvatā śakyo mayā draṣṭuṃ harīśvaraḥ |

tau vā puruṣaśārdūlau kāryasarvasvaghātinā ||

میں، جو ابھی زندہ ہوں، بندروں کے اِیشور (سُگریو) کے سامنے کیسے جا سکوں؟ یا اُن دو مردِ شیر دل—انسانوں کے ببر—کے روبرو کیسے ٹھہر سکوں، جب کہ میں نے اس کارِ عظیم کی ساری بنیاد ہی برباد کر دی؟

kathamhow
katham:
Sambandha (सम्बन्ध/interrogative)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
FormInterrogative adverb (avyaya)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle; emphasis
jīvatāwhile alive
jīvatā:
Karaṇa (करण)
TypeVerb
Root√jīv (धातु)
FormKṛdanta: present active participle (शतृ); Masculine, Instrumental, Singular; 'while living/being alive'
śakyaḥpossible
śakyaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootśakya (प्रातिपदिक; from √śak)
FormKṛdanta: potential/gerundive (यत्/yat); Masculine, Nominative, Singular; 'possible'
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Instrumental, Singular
draṣṭumto see
draṣṭum:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormKṛdanta: infinitive (tumun/तुमुन्)
harīśvaraḥlord of monkeys (Sugriva)
harīśvaraḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: harīṇām īśvaraḥ; Masculine, Nominative, Singular
tauthose two
tau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Dual (द्विवचन)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAlternative particle; 'or/and also'
puruṣa-śārdūlautwo tigers among men
puruṣa-śārdūlau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक) + śārdūla (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: puruṣeṣu śārdūlau; Masculine, Accusative, Dual; epithet of Rāma-Lakṣmaṇa
kārya-sarvasva-ghātināby one who has ruined the whole enterprise
kārya-sarvasva-ghātinā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक) + sarvasva (प्रातिपदिक) + ghātin (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (multi-member): kāryasya sarvasvasya ghātī; Masculine, Instrumental, Singular; qualifying 'mayā'

'Having spoilt the entire work how can I show my face to the king of monkeys? How is it possible to see both the tigers among men?

H
Hanumān
H
Harīśvara (Sugrīva)
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Duty to truth and trust: Hanumān feels answerable to leaders and companions; dharma includes being worthy of the faith placed in oneself.

Hanumān imagines returning after failure and dreads facing Sugrīva, Rāma, and Lakṣmaṇa.

Loyalty and honor: he measures himself by fidelity to the mission and the expectations of righteous leaders.