Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

अभिज्ञानदानम् / The Gift of Recognition

Sita’s Token and Resolve

साब्रवीद्दत्तमेवेति मयाभिज्ञानमुत्तमम्।एतदेव हि रामस्य दृष्ट्वा मत्केशभूषणम्।।5.40.18।।श्रद्धेयं हनुमन्वाक्यं तव वीर भविष्यति।

sābravīd dattam eveti mayābhijñānam uttamam |

etad eva hi rāmasya dṛṣṭvā matkeśabhūṣaṇam ||5.40.18||

śraddheyaṃ hanuman vākyaṃ tava vīra bhaviṣyati |

وہ بولی: “میں نے تو بہترین نشانیِ شناخت پہلے ہی دے دی ہے۔ یہی میرا بالوں کا زیور ہے؛ اسے دیکھ کر شری رام ضرور پہچان لیں گے۔ اے ہنومان! تمہارا کلام اس وقت قابلِ یقین ٹھہرے گا، کیونکہ تم بہادر ہو۔”

साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriyāviśeṣaṇa / Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘given’ (predicate)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता) (agent in passive sense with दत्तम्)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा? actually तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by me’
अभिज्ञानम्token of recognition
अभिज्ञानम्:
Karma (कर्म) (thing given)
TypeNoun
Rootअभिज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifies अभिज्ञानम्)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म) (object of दृष्ट्वा)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘this’ (refers to the jewel)
एवalone/indeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
हिindeed / for
हि:
Hetu-dyotaka (हेतुद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक अव्यय (particle: for/indeed)
रामस्यof Rama
रामस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (gerund) ‘having seen’
मत्-केश-भूषणम्my hair-ornament
मत्-केश-भूषणम्:
Karma (कर्म) (object of दृष्ट्वा)
TypeNoun
Rootमत् (अस्मद्-षष्ठी) + केश (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मम केशानां भूषणम्)
श्रद्धेयम्worthy of belief
श्रद्धेयम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootश्रद्धेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
हनुमत्-वाक्यम्Hanuman's words
हनुमत्-वाक्यम्:
Karta (कर्ता) (of implied ‘is’)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हनुमतः वाक्यम्)
तवfor you / of you
तव:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

"O vanara! just as the earth feels happy when the half grown crops receive rain, I feel happy after seeing you. You have been speaking pleasing words

S
Sītā
H
Hanumān
R
Rāma

FAQs

Dharma is upheld through satya and pramāṇa: truth should be supported by reliable evidence so that trust is established without deception.

Sītā ensures Rāma will believe Hanumān by giving a personal ornament as an identifying token to be shown to Rāma.

Sītā’s clarity and prudence in communication; Hanumān’s integrity as a truthful messenger whose report will be validated.