Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 35, Shloka 34

रामलक्षणवर्णनम्

Description of Rama and Lakshmana; Alliance Narrative to Sita

Devanagari script

ततस्स सान्त्वयामास सुग्रीवं लक्ष्मणाग्रजः।स्त्रीहेतोर्वालिना भ्रात्रा निरस्तमुरुतेजसा।।।।

Transliteration

tatassa sāntvayāmāsa sugrīvaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ | strīhetor vālinā bhrātrā nirastam urutejasā ||

Translation

پھر لکشمن کے بڑے بھائی شری رام نے سُگریو کو تسلی دی—جسے اس کے اپنے بھائی والی، عظیم پرتاب والا، نے ایک عورت کے سبب جھگڑے میں گھر سے نکال دیا تھا۔

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सान्त्वयामास: consoled
• सान्त्वयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सान्त्वय् (धातु)
• Form: धातु: सान्त्वय् (to console), लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्म

• लक्ष्मणाग्रजः: Lakshmana's elder brother (Rama)
• लक्ष्मणाग्रजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण + अग्रज (प्रातिपदिक)
• Form: समास: लक्ष्मण-अग्रज (षष्ठी-तत्पुरुष; ‘लक्ष्मणस्य अग्रजः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्त्रीहेतोः: because of a woman
• स्त्रीहेतोः: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्त्री + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: समास: स्त्री-हेतु (तत्पुरुष; ‘स्त्री कारणम्’), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; हेतौ (cause)

• वालिना: by Vali
• वालिना: Kartr (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वालिन्/वालि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ/करणभावे

• भ्रात्रा: by (his) brother
• भ्रात्रा: Kartr (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘वालिना’ इत्यस्य विशेषण (his brother)

• निरस्तम्: deposed/banished
• निरस्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नि-रस् (धातु)
• Form: कृदन्त: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सुग्रीवम्’ इत्यस्य विशेषण

• उरुतेजसा: by one of great prowess/splendor
• उरुतेजसा: Kartr (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उरु + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: समास: उरु-तेजस् (कर्मधारय; ‘उरु तेजः यस्य’), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-तेजस्, तृतीया, एकवचन; ‘वालिना’ इत्यस्य विशेषण

Context

"Then Rama, consoled Sugriva who was dethroned and abandoned on acount of a woman by his brother Vali, endowed with great prowess.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sugrīva
• Vāli

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is compassion and responsible leadership: Rāma steadies an ally who has suffered injustice and exile, guiding him away from despair toward righteous action.

What is the narrative situation?

Hanumān recalls the early alliance: Sugrīva had been expelled by Vāli due to a dispute connected with a woman; Rāma offers him reassurance and support.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s karuṇā (compassion) and steadiness in restoring confidence to those who are wronged.