Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 33, Shloka 24

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

स पितुर्वचनं श्रीमानभिषेकात्परं प्रियम्।।।।मनसा पूर्वमासाद्य वाचा प्रतिगृहीतवान्।

sa pitur vacanaṃ śrīmān abhiṣekāt paraṃ priyam |

manasā pūrvam āsādya vācā pratigṛhītavān ||

وہ جلیل القدر رام—جو اپنے باپ کے فرمان کو راج تلک سے بھی بڑھ کر عزیز رکھتا تھا—پہلے دل میں اسے قبول کیا، پھر زبان سے اس پر رضامندی ظاہر کی۔

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पितुःof (his) father
पितुः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वचनम्word/command
वचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
श्रीमान्illustrious
श्रीमान्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
अभिषेकात्than coronation
अभिषेकात्:
अपादान (Apādāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootअभिषेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/पञ्चमी), एकवचन; तुलना/अपेक्षा (than coronation)
परम्more/supremely
परम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies priyam)
प्रियम्dear
प्रियम्:
कर्म (Karma/Object complement)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate to vacanam)
मनसाwith (his) mind
मनसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पूर्वम्first
पूर्वम्:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
आसाद्यhaving accepted
आसाद्य:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/Prior action)
TypeVerb
Rootआ- सद् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त (Gerund/Absolutive/ल्यप्), 'having approached/accepted'
वाचाby speech
वाचा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिगृहीतवान्accepted
प्रतिगृहीतवान्:
क्रिया (Main action, periphrastic)
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्तवत्/Perfect active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having accepted'

"The illustrious Rama who valued his father's word more than sovereignty, bowed to the command of the father.

R
Rama
D
Dasaratha

FAQs

Pitṛ-vākya-paripālana: honoring the father’s word as a dharmic obligation, even when it costs power and comfort.

Rama responds to the crisis by accepting the command tied to Daśaratha’s promise, prioritizing dharma over kingship.

Rama’s satya and self-mastery: he inwardly resolves first, then calmly commits outwardly.