Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 30, Shloka 26

हनुमता सीतासंवादोपायचिन्ता

Hanuman’s Deliberation on How to Address Sita

Devanagari script

ततः कुर्युस्समाह्वानं राक्षस्यो रक्षसामपि।।।।राक्षसेन्द्रनियुक्तानां राक्षसेन्द्रनिवेशने।

Transliteration

tataḥ kuryus samāhvānaṃ rākṣasyo rakṣasām api | rākṣasendranīyuktānāṃ rākṣasendraniveśane ||

Translation

تب وہ راکشسیاں شور مچائیں گی اور راکشسوں کو بھی پکاریں گی—جو راکشس راکشس راج کے مقرر کردہ ہیں—اور جو راکشس راج کے محل میں تعینات ہیں۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (thereafter)

• कुर्युः: would make
• कुर्युः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada

• समाह्वानम्: a summons/call
• समाह्वानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: समाह्वान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• राक्षस्यः: ogresses
• राक्षस्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural

• रक्षसाम्: of the demons
• रक्षसाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कार-अव्यय (also)

• राक्षसेन्द्र-नियुक्तानाम्: of those appointed by the demon-king
• राक्षसेन्द्र-नियुक्तानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: राक्षसेन्द्र (प्रातिपदिक) + नियुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (राक्षसेन्द्रेण नियुक्ताः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural (qualifying implied ‘रक्षसाम्’)

• राक्षसेन्द्र-निवेशने: in the demon-king's residence
• राक्षसेन्द्र-निवेशने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राक्षसेन्द्र (प्रातिपदिक) + निवेशन्/निवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (राक्षसेन्द्रस्य निवेशनम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

Context

"Thereafter the ogresses will draw the attention of demon guards engaged by the king of demons at his residence towards me.

Characters & Entities

• Hanumān
• rākṣasī (ogress-guards)
• rākṣasa (demon guards)
• Rākṣasendra (Rāvaṇa, implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as wise conduct under duty: Hanumān anticipates chain-reactions (alarm → reinforcements), showing that right action includes planning to prevent avoidable harm.

What is the narrative situation?

Hanumān foresees that if the guards notice him, they will summon the demon-king’s appointed protectors from the palace area.

Which character virtue is emphasized?

Foresight and tactical intelligence in service of a righteous mission.