Shloka 39

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

Devanagari script

ततः स कपिशार्दूलो लङ्कया ताडितो भृशम्।ननाद सुमहानादं वीर्यवान् पवनात्मजः।।।।

Transliteration

tataḥ sa kapiśārdūlo laṅkayā tāḍito bhṛśam | nanāda su-mahā-nādaṃ vīryavān pavanātmajaḥ ||

Translation

پھر وہ بندروں کا شیر—پون کے پتر، پرَاکرمی ہنومان—لَنکا کے سخت مارنے پر ایک نہایت عظیم گرج دار نعرہ لگا اٹھا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कपिशार्दूलः: tiger among monkeys
• कपिशार्दूलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपि + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• लङ्कया: by Lanka
• लङ्कया: Kartr (कर्तृ/Agent)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/Agent), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे कर्तृ-निर्देशः (agent in passive sense)

• ताडितः: struck
• ताडितः: Karta (कर्ता—patient/subject)
• Type: Verb
• Root: ताड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सः इत्यस्य विशेषणवत्

• भृशम्: violently/very much
• भृशम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb)

• ननाद: roared
• ननाद: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नद् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सुमहानादम्: a very loud roar
• सुमहानादम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सु + महा + नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (very great roar)

• वीर्यवान्: valiant
• वीर्यवान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; पवनात्मजः/सः इति विशेषणम्

• पवनात्मजः: son of the Wind-god
• पवनात्मजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पवन + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पवनस्य आत्मजः)

Context

At this strong slap, the heroic Hanuman, son of the Wind-god roared loudly.

Characters & Entities

• Hanumān
• Laṅkā
• Pavana (Wind-god)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Even when injured, Hanumān’s first response is a roar—an assertion of strength without immediate lethal retaliation—suggesting controlled power under dharma.

What is the narrative situation?

After Laṅkā strikes him, Hanumān reacts by roaring mightily.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya (valor) combined with restraint: strength is displayed, but not yet turned into excessive violence.