Shloka 2

सीताविलापः

Sita’s Lament and Resolve under Threat

Devanagari script

सा राक्षसीमध्यगता च भीरु

र्वाग्भिर्भृशं रावणतर्जिता च।

कान्तारमध्ये विजने विसृष्टा

बालेव कन्या विललाप सीता।।5.28.2।।

Transliteration

sā rākṣasī-madhya-gatā ca bhīrur vāgbhir bhṛśaṃ rāvaṇa-tarjitā ca |

kāntāra-madhye vijane visṛṣṭā bāleva kanyā vilalāpa sītā ||5.28.2||

Translation

راکشسنیوں کے درمیان گھری ہوئی اور راون کی سخت دھمکیوں سے خوفزدہ، ویران جنگل میں اکیلی چھوڑی گئی سیتا ایک چھوٹی بچی کی طرح رونے لگی۔

Word by Word

• सा: she (that woman)
• सा: कर्ता (agent/subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); सर्वनाम

• राक्षसी-मध्य-गता: gone into/placed amid the demonesses (surrounded by demonesses)
• राक्षसी-मध्य-गता: कर्तृ-विशेषणम् (subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: राक्षसी + मध्य + गत (√गम् धातु, क्त-प्रत्ययः; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle) विशेषणम्; समासः: राक्षसीनाम् मध्ये गता इति (षष्ठी-तत्पुरुष/सप्तमी-अर्थे)

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')

• भीरुः: timid, fearful
• भीरुः: कर्तृ-विशेषणम् (subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: भीरु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); विशेषणम्

• वाग्भिः: with words, by speech
• वाग्भिः: करणम् (instrument/means)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (feminine instrumental plural)

• भृशम्: excessively, greatly
• भृशम्: क्रियाविशेषणम् (adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: 'excessively, greatly')

• रावण-तर्जिता: threatened by Ravana
• रावण-तर्जिता: कर्तृ-विशेषणम् (subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रावण + तर्जित (√तर्ज् धातु, क्त-प्रत्ययः; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle) विशेषणम्; समासः: रावणेन तर्जिता इति (तृतीया-तत्पुरुषः)

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')

• कान्तार-मध्ये: in the middle of the forest
• कान्तार-मध्ये: अधिकरणम् (location)
• Type: Noun
• Root: कान्तार + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (neuter locative singular); समासः: कान्तारस्य मध्ये इति (षष्ठी-तत्पुरुषः); अधिकरणम्

• विजने: in a desolate/solitary (place)
• विजने: अधिकरण-विशेषणम् (qualifier of location)
• Type: Adjective
• Root: विजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (neuter locative singular); विशेषणम् (कान्तारमध्यस्य)

• विसृष्टा: abandoned, left (there)
• विसृष्टा: कर्तृ-विशेषणम् (subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विसृष्ट (वि + √सृज् धातु, क्त-प्रत्ययः; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle) विशेषणम्

• बाला: young
• बाला: उपमान-विशेषणम् (qualifier within simile)
• Type: Adjective
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); विशेषणम् (कन्यायाः)

• इव: like, as
• इव: उपमा-सूचक (simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्ययम् (particle of comparison: 'like, as')

• कन्या: a girl, maiden
• कन्या: उपमानम् (standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); उपमानम्

• विललाप: lamented, wept
• विललाप: क्रिया (action)
• Type: Verb
• Root: वि + √लप् (धातु) / √ललप् (धातु) (परस्मैपदी)
• Form: लिट्-लकारः (perfect); प्रथम-पुरुषः एकवचनम् (3rd person singular); परस्मैपदम्

• सीता: Sita
• सीता: कर्ता (agent/subject)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular)

Context

Encircled by the demonesses, Sita was repeatedly humiliated by Ravana's cruel words.She wept like a young girl deserted in a desolate forest.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāvaṇa
• rākṣasīs

FAQs

How does this verse highlight Sītā’s dharma (righteous steadfastness) despite fear?

By portraying her surrounded, threatened, and isolated, the verse emphasizes that her suffering is coerced and external; her inner commitment to marital fidelity and righteousness remains intact even while she laments.

Where is satya (truth) reflected in this verse’s narrative context?

Satya is implicit in Sītā’s unwavering truthfulness and constancy to Rāma: even under Rāvaṇa’s intimidation and the demonesses’ pressure, she does not abandon her truthful resolve, though she grieves.