Previous Verse

Shloka 58

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

शङ्खप्रभं क्षीरमृणालवर्ण मुद्गच्छमानं व्यवभासमानम्।ददर्श चन्द्रं स हरिप्रवीरः पोप्लूयमानं सरसीव हंसम्।।।।

śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇaṃ udgacchamānaṃ vyavabhāsamānam | dadarśa candraṃ sa haripravīraḥ poplūyamānaṃ sarasīva haṃsam ||

اس ہرِی پرَویر نے چاند کو اُبھرتے دیکھا—شنکھ کی مانند سفید، دودھ اور کنول کی ڈنڈی جیسا سپید و لطیف—نکلتے ہی چمکتا ہوا، گویا آسمانی سرور میں تیرتا ہوا ہنس۔

शङ्ख-प्रभम्conch-white/shining like a conch
शङ्ख-प्रभम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् चन्द्रम् इत्यस्य
क्षीर-मृणाल-वर्णम्milk-and-lotus-stalk colored
क्षीर-मृणाल-वर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + मृणाल (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् चन्द्रम् इत्यस्य
उद्गच्छमानम्rising
उद्गच्छमानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootउद्-√गम् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् चन्द्रम्
व्यवभासमानम्shining forth/appearing
व्यवभासमानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवि-अव-√भास् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् चन्द्रम्
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
चन्द्रम्the moon
चन्द्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
हरि-प्रवीरःhero among monkeys
हरि-प्रवीरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + प्रवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
पोप्लूयमानम्floating
पोप्लूयमानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootप्र-√प्लु (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् हंसम् इत्यस्य; (floating/swimming)
सरसिin a lake
सरसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (as if/like)
हंसम्a swan
हंसम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (उपमान-कर्म), एकवचन

The heroic vanara saw the rising Moon flitting in and out shining like a fresh white conch, in the colour of milk and lotus stalks, bright like a swan floating in the lake-like sky.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē dvitīyassargaḥ৷৷Thus ends the second sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

H
Hanuman
M
Moon (Candra)

FAQs

The verse reinforces calm clarity before action: dharmic work benefits from steadiness and illumination (symbolized by the moon), not agitation or haste.

Hanuman observes the moon’s ascent and the brightening sky as he continues his nocturnal reconnaissance of Lanka.

Composure and focus: Hanuman’s attention remains purposeful even while he notices beauty and omens.