Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

तापसो वा भविष्यामि नियतो वृक्षमूलिकः।।।।नेतः प्रतिगमिष्यामि तामदृष्ट्वासितेक्षणाम्।

tāpaso vā bhaviṣyāmi niyato vṛkṣamūlikaḥ |

na itaḥ pratigamiṣyāmi tām adṛṣṭvāsitekṣaṇām ||

یا میں تپسوی بن جاؤں گا—ضبط و ریاضت والا، درختوں کی جڑوں کے نیچے رہنے والا؛ اس سیاہ چشمہ کو دیکھے بغیر میں یہاں سے واپس نہ جاؤں گا۔

सु-जात-मूलाof noble origin
सु-जात-मूला:
विधेय-विशेषण (सीता-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सुजातं मूलं यस्याः)
सुभगाfortunate, lovely
सुभगा:
विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु + भग (प्रातिपदिक) → सुभग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कीर्ति-मालाgarlanded with fame
कीर्ति-माला:
विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootकीर्ति (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (कीर्तिरूपा माला)
यशस्विनीglorious
यशस्विनी:
विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootयशस् (प्रातिपदिक) + विनि (तद्धित) → यशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रभग्नाruined, wasted
प्रभग्ना:
क्रिया-विशेषण/विधेय (विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + भञ्ज् (धातु) → प्रभग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्तः (क्त)
चिर-रात्रीयम्this long night
चिर-रात्रीयम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक) + रात्रीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (चिरं रात्रीयं)
ममfor me / my
मम:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
सीताम्Sita
सीताम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपश्यतः(of me) not seeing / failing to see
अपश्यतः:
सम्बन्ध/क्रिया (वाक्य-निर्वचन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; (पाठ-प्रयोगे) षष्ठी-एकवचन कृदन्त-सम्बन्धार्थे 'अपश्यतः (मम)' इति भावः

"I will remain an ascetic and do penance under the tree practising self-control and not go back without seeing the black-eyed Sita.

S
Sita (asitekshana)

FAQs

Truthfulness to one’s mission: Hanuman binds himself to the task, refusing to retreat without accomplishing what is right.

Hanuman renews his resolve: rather than return empty-handed, he will endure austerity until he finds Sītā.

Determination (niścaya) and fidelity to duty (kārya-niṣṭhā).