Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

स नानाकुसुमैः कीर्णः कपिः साङ्कुरकोरकैः।शुशुभे मेघसङ्काशः खद्योतैरिव पर्वतः।।।।

sa nānākusumaiḥ kīrṇaḥ kapiḥ sāṅkurakorakaiḥ |

śuśubhe meghasaṅkāśaḥ khadyotair iva parvataḥ ||

طرح طرح کے پھولوں سے بکھرا ہوا، کونپلوں اور غنچوں سمیت، وہ کپि بادل کی مانند چمکا—جیسے پہاڑ جگنوؤں سے جگمگا اٹھے۔

सःhe (that one)
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)
नानाकुसुमैःwith various flowers
नानाकुसुमैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय) + कुसुम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (various + flowers)
कीर्णःstrewn, covered
कीर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकॄ (धातु) → कीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle)
कपिःthe monkey (Hanuman)
कपिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
स-अङ्कुर-कोरकैःwith buds having sprouts
स-अङ्कुर-कोरकैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअङ्कुर (प्रातिपदिक) + कोरक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (अङ्कुरयुक्तैः कोरकैः); ‘स’ = सह/युक्त (prefixal)
शुशुभेshone, was splendid
शुशुभे:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
मेघ-सङ्काशःresembling a cloud
मेघ-सङ्काशः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (मेघ इव सङ्काशः = cloud-like)
खद्योतैःwith fireflies
खद्योतैः:
Upamana-sadhana (उपमान-साधन/means of comparison)
TypeNoun
Rootखद्योत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
इवlike, as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (comparative particle)
पर्वतःa mountain
पर्वतः:
Upamana (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमानम् (standard of comparison)

Covered with tender sprouts and buds of different kinds of flowers Hanuman shone brightly like a flying mountain with fireflies.

H
Hanumān
F
flowers
C
cloud
M
mountain

FAQs

Dharma is luminous when embodied: the imagery suggests that righteous endeavor ‘shines’—it becomes visible and inspiring to the world.

Hanumān continues his flight, covered in blossoms and buds swept up from the mountain, appearing like a radiant moving mass in the sky.

Tejas—radiant energy that arises from disciplined strength and truthful purpose.