Shloka 40

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

न हि द्रक्ष्यामि यदि तां लङ्कायां जनकात्मजाम्।अनेनैव हि वेगेन गमिष्यामि सुरालयम्।।।।

Transliteration

na hi drakṣyāmi yadi tāṁ laṅkāyāṁ janakātmajām | anenaiva hi vegena gamiṣyāmi surālayam ||

Translation

اگر میں لنکا میں جنک کی بیٹی سیتا کو نہ دیکھ سکا، تو اسی رفتار کے ساتھ میں دیوتاؤں کے دھام، سورالَیَ کی طرف چلا جاؤں گا۔

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधवाचक (negation particle)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (particle: indeed/for)

• द्रक्ष्यामि: I will see/find
• द्रक्ष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future); परस्मैपद; उत्तमपुरुष; एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक (conditional conjunction)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• लङ्कायाम्: in Laṅkā
• लङ्कायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• जनकात्मजाम्: Janaka's daughter (Sītā)
• जनकात्मजाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जनक + आत्मजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन. समासः—जनकस्य आत्मजा (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• अनेन: with this
• अनेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; तृतीया; एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक (emphatic particle: just/indeed)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात; निश्चयार्थ

• वेगेन: with speed
• वेगेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन

• गमिष्यामि: I will go
• गमिष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future); परस्मैपद; उत्तमपुरुष; एकवचन

• सुरालयम्: the abode of the gods
• सुरालयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन. समासः—सुराणाम् आलयः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Context

Wise Hanuman went about like a lion scaring away birds, uprooting trees with his chest, and trampling many animals.

Characters & Entities

• Hanumān
• Laṅkā
• Janaka
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A dharmic agent accepts accountability: Hanumān treats failure in duty as unacceptable and speaks with vow-like seriousness.

What is the narrative situation?

He intensifies his resolve, stating an extreme consequence if he cannot find Sītā in Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Uncompromising commitment to duty (kāryaniṣṭhā).