Shloka 39

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

यथा राघवनिर्मुक्तः शरः श्वसनविक्रमः।गच्छेत्तद्वद्गमिष्यामि लङ्कां रावणपालिताम्।।।।

Transliteration

yathā rāghavanirmuktaḥ śaraḥ śvasanavikramaḥ | gacchet tadvat gamiṣyāmi laṅkāṁ rāvaṇapālitām ||

Translation

جس طرح راگھو کے چھوڑے ہوئے تیر کی طرح، جو ہوا کے زور سے لپکتا ہے، اسی طرح میں بھی راون کے پہرے میں بسائی ہوئی لنکا کی طرف روانہ ہوں گا۔

Word by Word

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)

• राघवनिर्मुक्तः: released by Rāghava
• राघवनिर्मुक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: राघव + निर्मुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (śaraḥ). समासः—राघवेण निर्मुक्तः (तृतीया-तत्पुरुषः)

• शरः: an arrow
• शरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• श्वसनविक्रमः: having the speed of wind
• श्वसनविक्रमः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्वसन + विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (śaraḥ). समासः—श्वसनस्य विक्रमः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• गच्छेत्: would go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• तद्वत्: likewise
• तद्वत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय/तद्धित)
• Form: अव्यय; तद् + वत् (like that)

• गमिष्यामि: I will go
• गमिष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future); परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st person); एकवचन

• लङ्काम्: to Laṅkā
• लङ्काम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• रावणपालिताम्: ruled by Rāvaṇa
• रावणपालिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रावण + पालित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (laṅkām). समासः—रावणेन पालिता (तृतीया-तत्पुरुषः)

Context

"Just like an arrow released by Raghava would fly, I too will proceed with the speed of the wind to reach Lanka ruled by Ravana.

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāghava (Rāma)
• Laṅkā
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is loyal service to a righteous cause—Hanumān frames his strength as an instrument of Rāma’s just mission.

What is the narrative situation?

Hanumān declares how swiftly and surely he will reach enemy-held Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Devoted courage—confidence grounded in service, not ego.