HomeRamayanaSundara KandaSarga 1Shloka 192
Previous Verse
Next Verse

Shloka 192

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

स तस्या विवृते वक्त्रे वज्रसंहननः कपिः।संक्षिप्य मुहुरात्मानं निष्पपात महाबलः।।।।

sa tasyā vivṛte vaktre vajrasaṃhananaḥ kapiḥ |

saṃkṣipya muhur ātmānaṃ niṣpapāta mahābalaḥ ||

جب اُس نے اپنا دہن وا کر دیا تو وہ مہابلی کپि، جو بجلی کی طرح سخت تھا، بار بار اپنے آپ کو سمیٹ کر نہایت چھوٹا ہوا اور پھر جست لگا کر اُس کے منہ میں کود پڑا۔

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
विवृतेin the opened
विवृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि + वृ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; विशेषण
वक्त्रेin the mouth
वक्त्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वज्र-संहननःhaving a thunderbolt-like build
वज्र-संहननः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + संहनन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (उपमान/गुणवाचकः); विशेषण
कपिःthe monkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संक्षिप्यhaving contracted
संक्षिप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + क्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
मुहुःagain and again / repeatedly
मुहुः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time/frequency)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निष्पपातleapt out / sprang forth
निष्पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिस् + पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
महाबलःmighty
महाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय; विशेषण

Hanuman, the vanara whose physique was as hard as thunderbolt suddenly contracted once again and entered her opened mouth.

H
Hanumān
S
Siṃhikā

FAQs

Dharma may require skillful means (upāya): courage joined to strategy, not reckless force, to protect a righteous objective.

Hanumān uses size-shifting tactically—contracting himself to enter Siṃhikā’s open mouth as part of defeating her.

Dākṣya (dexterity/skill) and dhṛti (steadfast nerve) under immediate threat.