Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

यन्मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तदुच्यताम्।तत्सैन्यं त्वद्वशे युक्तमाज्ञापयितुमर्हसि।।4.40.8।।

yan manyase naravyāghra prāptakālaṃ tad ucyatām |

tat sainyaṃ tvadvaśe yuktaṃ ājñāpayitum arhasi || 4.40.8 ||

اے نرشیرد (اے مردوں کے شیر)! جو وقتِ عمل تم مناسب سمجھو، وہی بیان فرماؤ۔ یہ لشکر تمہارے اختیار میں تیار کھڑا ہے؛ تم حکم دینے کے لائق ہو۔

yatwhat/that which
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (pronoun/सर्वनाम), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); correlating with 'tat'
manyaseyou think
manyase:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√man (मन्) (धातु)
FormPresent tense (लट्/Laṭ), Ātmanepada (आत्मनेपद), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन)
naravyāghraO tiger among men
naravyāghra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnara-vyāghra (प्रातिपदिक; नर + व्याघ्र)
FormVocative (सम्बोधन/8), Singular (एकवचन), Masculine (पुंलिङ्ग); Tatpuruṣa: 'tiger among men'
prāptakālamthe proper time
prāptakālam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprāpta-kāla (प्रातिपदिक; प्राप्त + काल)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); Karmadhāraya: 'proper time/opportune moment'
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
ucyatāmlet it be said/told
ucyatām:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्) (धातु)
FormImperative (लोट्/Loṭ), Passive voice (कर्मणि प्रयोग), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
tatthat/this
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma used adjectivally, Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
sainyamarmy
sainyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsainya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
tvadvaśeunder your control
tvadvaśe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottvad-vaśa (प्रातिपदिक; त्वद् + वश)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); Tatpuruṣa: 'in your control/under your command'
yuktamfit/ready
yuktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyukta (प्रातिपदिक; √yuj (युज्) + क्त)
FormKṛdanta past participle (क्त), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agreeing with 'sainyam'
ājñāpayitumto command/order
ājñāpayitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootā-√jñā (ज्ञा) (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्/tumun)
arhasiyou ought/are able
arhasi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√arh (अर्ह्) (धातु)
FormPresent (लट्/Laṭ), Parasmaipada (परस्मैपद), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन)

'O tiger among men! announce the proper time for action. This army is at your command. Command them.

S
Sugriva
V
Vanara army (sainya)

FAQs

Dharma as timely action: when the right time has come, a leader must speak clearly and command decisively for the common good.

Lakṣmaṇa urges Sugriva to announce the time for action and deploy the ready forces.

Decisive leadership and responsibility over entrusted resources.