Shloka 10

किष्किन्धाकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः — सुग्रीवस्य भय-त्यागः, कृतज्ञता, तथा लक्ष्मणेन सान्त्वन-प्रेरणा

Sugriva’s Reassurance and Lakshmana’s Counsel

Devanagari script

अनुयात्रां नरेन्द्रस्य करिष्येऽहं नरर्षभ।गच्छतो रावणं हन्तुं वैरिणं सपुरस्सरम्।।।।

Transliteration

anuyātrāṃ narendrasya kariṣye ’haṃ nararṣabha | gacchato rāvaṇaṃ hantuṃ vairiṇaṃ sa-puras-saram ||

Translation

اے مردوں کے شیر! میں نریندر (راجا) کی یاترا میں ساتھ چلوں گا، جب وہ راؤن کو—اپنے پیروکاروں سمیت—دشمن کو مارنے کے لیے روانہ ہو۔

Word by Word

• अनुयात्राम्: following/journey in attendance
• अनुयात्राम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनुयात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नरेन्द्रस्य: of the king
• नरेन्द्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: नराणाम् इन्द्रः); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• करिष्ये: I shall do/make
• करिष्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), आत्मनेपद; उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन

• नरर्षभ: O bull among men
• नरर्षभ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मधारय-प्रायः: नराणां ऋषभः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• गच्छतः: of (him) going
• गच्छतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्त (Present active participle/शतृ) ‘गच्छत्’; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘नरेन्द्रस्य’ इत्यस्य विशेषणम्

• रावणम्: Ravana
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive/तुमन्त)

• वैरिणम्: the enemy
• वैरिणम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: वैरिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘रावणम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सपुरस्सरम्: together with his followers
• सपुरस्सरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + पुरःसर (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (पुरःसरैः सह यस्य सः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘रावणम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Context

'O Lakshmana, bull among men! I shall only join him along with others when he leads the army to kill Ravana.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• narendra (Sugrīva, contextually the king of monkeys)
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is commitment to a righteous alliance and to the removal of adharma: action is framed as joining the rightful campaign against Rāvaṇa.

What is the narrative situation?

With anger moderated, Lakṣmaṇa states his readiness to participate when the allied king (Sugrīva) marches with the forces to confront and kill Rāvaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness in duty and martial resolve: Lakṣmaṇa channels emotion into disciplined commitment to the mission.