Shloka 21

वालिनः और्ध्वदैहिकम्

Vali’s Funeral Rites and the Consolation of the Bereaved

Devanagari script

आदाय शिबिकां तारस्स तु पर्यापतत्पुनः।वानरैरुह्यमानां तां शूरैरुद्वहनोचितैः4.25.21।।

Transliteration

ādāya śibikāṃ tāraḥ sa tu paryāpatat punaḥ | vānarair uhyamānāṃ tāṃ śūrais udvahanocitaiḥ || 4.25.21 ||

Translation

شِبِکا (پالکی) کو حاصل کر کے تارا پھر تیزی سے اسی کی طرف لوٹی، جب کہ وہ پالکی اُن بہادر وانروں کے کندھوں پر اٹھائی جا رہی تھی جو ایسے بوجھ کے لائق تھے۔

Word by Word

• आदाय: having taken
• आदाय: पूर्वकालक्रिया (पूर्वकर्म/Absolutive)
• Type: Verb
• Root: आ-दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/त्वा-प्रत्यय), परस्मैपदी; धातु: दा (to take) उपसर्ग: आ-; अर्थे: ‘having taken’

• शिबिकाम्: the palanquin
• शिबिकाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिबिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• तारः: Tara
• तारः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम (Pronoun)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)

• पर्यापतत्: rushed/jumped upon
• पर्यापतत्: क्रिया (Verb action)
• Type: Verb
• Root: परि-आपत् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); धातु: आपत् (to rush/fall upon) उपसर्ग: परि-

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (Adverb)

• वानरैः: by monkeys
• वानरैः: करण (Karaṇa/Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)

• उह्यमानाम्: being carried
• उह्यमानाम्: विशेषण (Adjectival to शिबिकाम्)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान (Present passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; धातु: वह् (to carry) रूप: उह्यमान- ‘being carried’

• ताम्: that (palanquin)
• ताम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); सर्वनाम (Pronoun)

• शूरैः: by heroes
• शूरैः: करण (Karaṇa/Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)

• उद्वहनोचितैः: fit to carry (it)
• उद्वहनोचितैः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: उद्वहन + उचित (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (Determinative): उद्वहनस्य उचिताः ‘fit for carrying’; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying शूरैः/वानरैः)

Context

Tara jumped in on to the litter carried by strong monkeys.

Characters & Entities

• Tārā
• Śibikā (palanquin)
• Vānaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Collective duty: many act together so that the required rites can proceed respectfully and efficiently.

What is the narrative situation?

The palanquin is brought out and carried by strong vānaras; Tārā returns with it for the funeral proceedings.

Which character virtue is emphasized?

Cooperation and readiness to serve: the vānaras undertake physically demanding work to support dharmic rites.