Shloka 8

Saptajana-āśrama Darśana and the Approach to Kiṣkindhā

Hermitage of Seven Sages; March toward Vāli’s Capital

Devanagari script

कारण्डैस्सारसैर्हंसैर्वञ्जुलैर्जलकुक्कुटैः।चक्रवाकै स्तथा चान्यैश्शकुनैः रुपनादितान्।।

Transliteration

kāraṇḍais sārasair haṃsair vañjulair jalakukkuṭaiḥ | cakravākais tathā cānyaiḥ śakunaiḥ rūpanāditān ||

Translation

انہوں نے پانیوں کو دیکھا جو کارنڈ (بطخوں)، سارَس (کرینوں)، ہنسوں، ونجُل پرندوں، جل ککّٹ (آبی پرندوں)، چکروَاکوں اور دیگر بہت سے پرندوں کی خوش آہنگ آوازوں سے نغمہ ریز ہو رہے تھے۔

Word by Word

• कारण्डैः: with kāraṇḍa-ducks
• कारण्डैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: कारण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सारसैः: with cranes
• सारसैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: सारस (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• हंसैः: with swans
• हंसैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: हंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• वञ्जुलैः: with vañjula-birds
• वञ्जुलैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: वञ्जुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• जलकुक्कुटैः: with waterfowl
• जलकुक्कुटैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: जल-कुक्कुट (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (जले कुक्कुटाः); पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• चक्रवाकैः: with cakravāka-birds
• चक्रवाकैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: चक्रवाक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: निपात (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; ‘likewise’

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• अन्यैः: with other
• अन्यैः: करण-विशेषण (Karaṇa-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (शकुनैः इति विशेषण)

• शकुनैः: with birds
• शकुनैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: शकुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• रूपनादितान्: resounding melodiously
• रूपनादितान्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: रूप-नादित (प्रातिपदिक; नादित < नद् (धातु) णिच् + क्त)
• Form: तत्पुरुषसमासः (रूपेण/रुचिरया ध्वन्या नादितान् = sweetly resounding); क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (तटाकान्/सरितः इत्यादि दृश्यवस्तूनि विशेषयति—सन्दर्भानुसारं)

Context

Ducks, cranes, swans, vanjulas, waterfowls, chakravakas and other birds warbling melodiously.

Characters & Entities

• sārasa (crane)
• haṃsa (swan)
• vañjula (bird)
• cakravāka (bird)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is implicit: the world is shown as orderly and harmonious, supporting righteous endeavor. The calm, well-ordered natural setting frames the heroes’ disciplined pursuit of their duty.

What is the narrative situation?

During the forest movement/search phase, the text pauses to depict a vibrant landscape filled with birdsong, emphasizing the journey’s setting.

Which character virtue is emphasized?

Steadiness and attentiveness: the travelers remain observant and composed, moving through nature while committed to their larger purpose.