Shloka 81

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

Devanagari script

शाल्मल्यः किंशुकाश्चैव रक्ताः कुरवकास्तथा।।4.1.81।।त्रिनिशा नक्तमालाश्च चन्दनास्स्यन्दनास्तथा।

Transliteration

śālmalyaḥ kiṃśukāś caiva raktāḥ kuravakās tathā |

triniśā naktamālāś ca candanāḥ syandanās tathā ||

Translation

یہاں شالمَلی اور کِمشُک کے درخت ہیں، اور سرخ کُرَوَک کے پھول بھی؛ نیز ترِنِشا اور نکتَمالا، اور ساتھ ہی چندن اور سیَندَن کے درخت بھی ہیں۔

Word by Word

• शाल्मल्यः: śālmalī trees
• शाल्मल्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाल्मलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• किंशुकाः: kiṃśuka trees
• किंशुकाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किंशुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एव: also/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात

• रक्ताः: red
• रक्ताः: Karta-anvaya (कर्तृ-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक/विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (to kiṃśukāḥ/kuravakāḥ by sense)

• कुरवकाः: kuravaka trees
• कुरवकाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुरवक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle/adverb)

• त्रिनिशाः: triniśā trees
• त्रिनिशाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिनिशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• नक्तमालाः: naktamālā trees
• नक्तमालाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नक्तमाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• चन्दनाः: sandalwood trees
• चन्दनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• स्यन्दनाः: syandana trees
• स्यन्दनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्यन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle/adverb)

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• śālmali
• kiṃśuka
• candana (sandalwood)
• syandana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is reflected as steadiness in truthful speech and mindful attention. The epic repeatedly ties righteous conduct to clarity of observation and sincerity rather than exaggeration.

What is the narrative situation?

Rāma continues describing the spring landscape around Kiṣkindhā/Pampā to Lakṣmaṇa, listing prominent flowering and fragrant trees.

Which character virtue is emphasized?

Truthfulness (satya) expressed as precise description and calm communication.