Ramayana — Bala Kanda, Sarga 75, Shloka 4

जामदग्न्य

रामसंवादः — Parashurama Confronts Rama with the Vaishnava Bow

Devanagari script

तदहं ते बलं दृष्ट्वा धनुषोऽस्य प्रपूरणे।द्वन्द्वयुद्धं प्रदास्यामि वीर्यश्लाघ्यस्य राघव।।।।

Transliteration

tad ahaṃ te balaṃ dṛṣṭvā dhanuṣo ’sya prapūraṇe | dvandvayuddhaṃ pradāsyāmi vīryaślāghyasya rāghava ||

Translation

اے راغھو! جب میں اس کمان کو پوری طرح چڑھانے اور تیار کرنے میں تیری قوت دیکھ لوں گا، تب میں تجھے دو بدو جنگ کی اجازت دوں گا، کہ تو بہادری کی ستائش کے لائق ہے۔

Word by Word

• तत्: then
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (sentence-connector: ‘then/thereupon’)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• बलम्: strength
• बलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund)

• धनुषः: of the bow
• धनुषः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• प्रपूरणे: in the stringing/drawing
• प्रपूरणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्र-पूरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/Locative), एकवचन; भाववाचक (in the act of stringing/drawing)

• द्वन्द्वयुद्धम्: a duel
• द्वन्द्वयुद्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वन्द्व + युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (द्वन्द्वं यत् युद्धम्)

• प्रदास्यामि: I shall grant/offer
• प्रदास्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वीर्यश्लाघ्यस्य: of you, famed for prowess
• वीर्यश्लाघ्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वीर्य + श्लाघ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः (वीर्येण श्लाघ्यः)

• राघव: O Rāghava
• राघव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Context

O Rama! after witnessing your strength in stretching and stringing this bow, I shall engage you in a duel acclaiming your prowess".

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• Paraśurāma
• Bow (dhanus)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma of fair challenge: a confrontation is justified only after verifying capability and maintaining a code of honor.

What is the narrative situation?

Paraśurāma declares he will fight only if Rāma can successfully ready the formidable bow.

Which character virtue is emphasized?

Merit-based respect: even an adversary acknowledges valor when it is truly demonstrated.