Ramayana — Bala Kanda, Sarga 61, Shloka 1

शुनःशेफविक्रयः

The Sale of Śunaḥśepa for the Sacrifice

Devanagari script

विश्वामित्रो महात्माथ प्रस्थितान् प्रेक्ष्य तानृषीन्।अब्रवीन्नरशार्दूलस्सर्वांस्तान्वनवासिन:।।।।

Transliteration

viśvāmitro mahātmātha prasthitān prekṣya tān ṛṣīn | abravīn naraśārdūlaḥ sarvāṃs tān vanavāsinaḥ ||

Translation

تب مہاتما وشوامتر نے اُن جنگل نشین رشیوں کو روانہ ہوتے دیکھ کر فرمایا—اور نرشیردول، یعنی انسانوں کے شیر، شری رام سے مخاطب ہوا۔

Word by Word

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महात्मा: great-souled
• महात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of विश्वामित्रः)

• अथ: then
• अथ: Adhikarana (अधिकरण: time)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरवाचक अव्यय (sequence marker: 'then/thereafter')

• प्रस्थितान्: departed; set out
• प्रस्थितान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of ऋषीन्)

• प्रेक्ष्य: having seen
• प्रेक्ष्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययवत् (indeclinable): 'having seen'

• तान्: those
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of ऋषीन्)

• ऋषीन्: sages
• ऋषीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अब्रवीत्: spoke; said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नरशार्दूलः: tiger among men (Rāma)
• नरशार्दूलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ('tiger among men')

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of तान्/वनवासिनः understood)

• तान्: those
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• वनवासिनः: to the forest-dwellers
• वनवासिनः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वन + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (object of अब्रवीत्; 'to the forest-dwellers'); तत्पुरुषः ('dwelling in the forest')

Context

O Tiger among men (Rama)! thereafter great Viswamitra seeing the departing sages of the forest said:

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Rāma
• ṛṣis (forest sages)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is transmitted through instruction: the guru (Viśvāmitra) guides the disciple (Rāma) by narrating and interpreting events involving sages and vows.

What is the narrative situation?

A transition into a new episode: Viśvāmitra begins speaking to Rāma after observing the sages depart.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s receptivity as a disciplined listener, and Viśvāmitra’s role as a teacher who frames events for moral understanding.