HomeRamayanaBala KandaSarga 54Shloka 18
Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 54, Shloka 18

शबलाहरणम्

The Attempted Seizure of Sabalā (Kāmadhenu) and the Triumph of Brahmic Power

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सुरभिस्साऽसृजत्तदा।।1.54.17।।तस्या हुम्भारवोत्सृष्टा: पप्लवाश्शतशो नृप। नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यत:।।1.54.18।।

tasya tad-vacanaṃ śrutvā surabhiḥ sā ’sṛjat tadā || 1.54.17 || tasyā humbhāravotsṛṣṭāḥ paplavāḥ śataśo nṛpa | nāśayanti balaṃ sarvaṃ viśvāmitrasya paśyataḥ || 1.54.18 ||

یہی واقعہ روایت میں دوبارہ آیا ہے: وَسِشٹھ کے کلمات سن کر سُرَبھی (شَبَلا) نے اپنی ‘ہُمبھا’ کی گرج سے سینکڑوں پَپْلَوَ پیدا کیے، اور وِشوَامِتر کے دیکھتے دیکھتے اُنہوں نے اُس کی پوری فوج کو تباہ کر دیا۔

तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन
हुम्भारवोत्सृष्टाःsent forth from the ‘humbha’ roar
हुम्भारवोत्सृष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहुम्भ-आरव-उत्सृष्ट (प्रातिपदिक; उत्सृज् धातु-निष्पन्न कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त ‘उत्सृष्ट’ = ‘sent forth’; तत्पुरुषः—हुम्भ-आरवात् उत्सृष्टाः
पप्लवाःPaplavas (a troop/people)
पप्लवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपप्लव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
शतशःby hundreds
शतशः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (distributive adverb)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
नाशयन्तिdestroy
नाशयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनाशय् (णिजन्त; नश् धातु causative)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिजन्त
बलम्army
बलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सर्वम्entire
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
पश्यतःwhile he watches
पश्यतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle) ‘seeing’; षष्ठी absolute sense ‘while (he) is seeing’

Hearing his words Kamadhenu created an army. O Rama her lowing brought into being Paplavas in hundreds who destroyed the entire army of Viswamitra, while he looked on helplessly.

S
Surabhi (Kāmadhenu/Śabalā)
V
Vasiṣṭha
V
Viśvāmitra
R
Rāma

FAQs

As in the parallel verse, it reinforces that dharmic authority (brahma-tejas) prevails over unjust force.

A recensional duplication emphasizing the sudden manifestation of Paplavas and the collapse of Viśvāmitra’s army.

Steady alignment with righteous command—Śabalā’s power operates under Vasiṣṭha’s dharmic direction.