Ramayana — Bala Kanda, Sarga 52, Shloka 7

वसिष्ठ-आतिथ्यं

Vasiṣṭha’s Hospitality to Viśvāmitra and the Summoning of Śabalā/Kāmadhenu

Devanagari script

कच्चित्ते कुशलं राजन् कच्चिद्धर्मेण रञ्जयन्।प्रजा: पालयसे वीर राजवृत्तेन धार्मिक।।।।

Transliteration

kaccit te kuśalaṃ rājan kaccid dharmeṇa rañjayan |

prajāḥ pālayase vīra rājavṛttena dhārmika ||

Translation

اے راجَن! کیا تم خیریت سے ہو؟ اے دھرم کے پابند اور بہادر! کیا تم راج دھرم کے مطابق، بادشاہانہ سیرت سے، اپنی پرجا کی حفاظت کرتے اور انہیں راضی رکھتے ہو؟

Word by Word

• कच्चित्: whether
• कच्चित्: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: कच्चित् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-निपात

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• सम्भृताः: well provided / maintained
• सम्भृताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + भृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle) ‘सम्भृत’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् भृत्याः

• भृत्याः: servants
• भृत्याः: Karta (कर्ता) (of implied ‘santi’)
• Type: Noun
• Root: भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• कच्चित्: whether
• कच्चित्: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: कच्चित् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-निपात

• तिष्ठन्ति: stand / abide
• तिष्ठन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• शासने: in (your) command
• शासने: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• कच्चित्: whether
• कच्चित्: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: कच्चित् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-निपात

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• विजिताः: conquered
• विजिताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + जि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle) ‘विजित’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् रिपवः

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् रिपवः

• रिपवः: enemies
• रिपवः: Karta (कर्ता) (of implied ‘santi’)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• रिपुसूदन: O slayer of foes
• रिपुसूदन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक) + सूदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: रिपून् सूदयति इति

Context

O Sabala! create at once all food items consisting of liquids and solids for drinking, tasting and siping."ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে দ্বিপঞ্চাশস্সর্গ:৷Thus ends the fiftysecond sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Viśvāmitra
• prajāḥ (subjects)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rāja-dharma: the king’s legitimacy rests on protecting subjects in accordance with dharma and ensuring their welfare and contentment.

What is the narrative situation?

Vasiṣṭha formally enquires about Viśvāmitra’s well-being and whether his rule aligns with the duties of kingship.

Which character virtue is emphasized?

The ideal of a dhārmika ruler—governance as protection and moral responsibility, not mere power.