Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

मन्थराप्रेरणा—वरद्वय-स्मरणं च

Manthara’s Provocation and the Recalling of Two Boons

मुखे च तिलकं चित्रं जातरूपमयं शुभम्।।।।कारयिष्यामि ते कुब्जे शुभान्याभरणानि च।

mukhe ca tilakaṃ citraṃ jātarūpamayaṃ śubham |

kārayiṣyāmi te kubje śubhāny ābharaṇāni ca ||

اے کبڑی! میں تیرے چہرے کے لیے سونے کا ایک حسین، مبارک تلک بنواؤں گی، اور تیرے لیے نیک و نفیس زیورات بھی تیار کراؤں گی۔

mukheon the face
mukhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Saptamī, Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
tilakamtilaka mark
tilakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottilaka (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
citrambeautiful/variegated
citram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; qualifying 'tilakam'
jātarūpamayammade of gold
jātarūpamayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjātarūpa-maya (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: jātarūpa (gold) + maya (made of); Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; qualifying 'tilakam'
śubhamauspicious
śubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; qualifying 'tilakam'
kārayiṣyāmiI will have (it) made
kārayiṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ṇic (णिच्)
FormLuṭ-lakāra (Future), Uttama-puruṣa, Ekavacana; causative (णिजन्त)
tefor you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Caturthī, Ekavacana
kubjeO Kubjā
kubje:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkubjā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Sambodhana, Ekavacana
śubhāniauspicious/beautiful
śubhāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Bahuvacana; qualifying 'ābharaṇāni'
ābharaṇāniornaments
ābharaṇāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootābharaṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Bahuvacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta

O Kaikeyi, what a joy! I shall now tell you how your son Bharata alone will secure the kingdom. Listen to me:

K
Kaikeyī
M
Mantharā
T
Tilaka
O
Ornaments

FAQs

External adornment is used to validate harmful counsel. Dharma teaching: inner integrity and truthful intention matter more than rewards and display.

Kaikeyī continues promising status-symbols to Mantharā as payment for her plotting and persuasion.

Misplaced generosity—giving is separated from righteousness, showing how a good impulse becomes ethically compromised when serving adharma.