Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

भरत-गुहसंवादः

Bharata and Guha: Trust, Hospitality, and the Burden of Grief

सन्निवेश्य स तां सेनां गुहेन परितोषितः।शत्रुघ्नेन सह श्रीमाञ्छयनं समुपागमत्।।2.85.15।।

sanniveśya sa tāṁ senāṁ guhena paritoṣitaḥ |

śatrughnena saha śrīmān śayanaṁ samupāgamat ||2.85.15||

اس نے اس لشکر کو پڑاؤ ڈلوایا؛ اور گُہ کی دلجوئی سے خوش ہو کر بھرت، شترُگھن کے ساتھ، آرام گاہ کی طرف گیا۔

सन्निवेश्यhaving encamped
सन्निवेश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ni-√viś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), “having encamped/settled (down)”
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम (Bharata)
ताम्that
ताम्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम; ‘सेनाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsenā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
गुहेनby/with Guha
गुहेन:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootguha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
परितोषितःgratified
परितोषितः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootpari-√tuṣ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; “gratified/pleased”
शत्रुघ्नेनwith Shatrughna
शत्रुघ्नेन:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootśatrughna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition: with)
श्रीमान्illustrious
श्रीमान्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (honorific: illustrious)
शयनम्bed/rest
शयनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśayana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
समुपागमत्approached/obtained
समुपागमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-upa-√gam (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

But the thought of Rama caused grief to the magnanimous Bharata, a man of righteous outlook who did not deserve such grief.

B
Bharata
G
Guha
S
Shatrughna
A
army (senā)

FAQs

Dharma in leadership includes orderly care of one’s followers (encamping the army) and accepting hospitality with propriety and gratitude.

Night has come; Bharata arranges the camp and retires to rest with his brother Śatrughna.

Bharata’s disciplined leadership and Guha’s supportive friendship.