Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

दशरथस्य अन्त्येष्टि

विधानम् — Dasaratha’s Funeral Rites and Ayodhya’s Mourning

विधवा पृथिवी राजन् स्त्वया हीना न राजते।हीनचन्द्रेव रजनी नगरी प्रतिभाति मा।।2.76.9।।

vidhavā pṛthivī rājan stvayā hīnā na rājate |

hīnacandreva rajanī nagarī pratibhāti mā ||2.76.9||

اے راجَن! آپ سے محروم یہ پرتھوی بیوہ کی مانند دمک نہیں رہی۔ اور یہ نگری مجھے ایسی رات کی طرح دکھائی دیتی ہے جس سے چاند چھن گیا ہو۔

विधवाwidowed
विधवा:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविधवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पृथिवी इति विशेषण
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति, एकवचन
हीनाbereft
हीना:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पृथिवी इति विशेषण; ‘bereft (of you)’
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
राजतेshines/appears splendid
राजते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
हीनचन्द्राwithout the moon
हीनचन्द्रा:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहीनचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formसमास: चन्द्रेण हीना (तृतीया-तत्पुरुष); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रजनी इति विशेषण
इवlike/as
इव:
Upamāna-sambandha (उपमानसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (particle of comparison)
रजनीnight
रजनी:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नगरीthe city
नगरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनगरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतिभातिappears/seems
प्रतिभाति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-भा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी विभक्ति, एकवचन; अत्र चतुर्थी (Dative): ‘to me’

O king! bereft of you, the earth (kingdom) is widowed and has lost its radiance. The city appears to me like a moonless night.

D
Daśaratha
A
Ayodhyā
P
Pṛthivī (the kingdom/earth)

FAQs

The verse expresses the dharmic ideal that a righteous king is the ‘light’ of the realm; when that moral center is lost, society’s order and confidence dim.

Bharata, grieving, describes Ayodhyā’s desolation after Daśaratha’s death and Rāma’s absence.

Daśaratha’s sustaining kingship is emphasized indirectly—his presence is equated with radiance and stability for the kingdom.