Shloka 12

राजा भवति भूयिष्ठमिहाम्बाया निवेशने।

तमहं नाद्य पश्यामि द्रष्टुमिच्छन्निहाऽगतः।।2.72.12।।

tatra ramye vane vāsaṃ kṛtvā ’sau prāṅmukho yayau |

udyānam ujjihānāyāḥ priyakā yatra pādapāḥ ||2.72.12||

اُس دلکش بن میں قیام کر کے وہ مشرق رُخ روانہ ہوا اور اُجّیہانا کے باغ تک پہنچا، جہاں پریاکا کے پیڑ محبوبانہ لہلہاتے تھے۔

राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nom. sg)
भवतिstays/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
भूयिष्ठम्mostly
भूयिष्ठम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् नपुंसक-एकवचन (adverbial superlative): 'mostly/for the most part'
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
अम्बायाःof mother
अम्बायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootambā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (Gen. sg)
निवेशनेin the residence
निवेशने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootniveśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc. sg)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Acc. sg)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा एकवचन (Nom. sg)
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): 'to see'
इच्छन्wishing
इच्छन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rooticchant (कृदन्त-प्रातिपदिक; √iṣ इष् (धातु))
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; 'अहम्' इति विशेषणम्
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
आगतःcame
आगतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootāgata (कृदन्त-प्रातिपदिक; ā + √gam गम् (धातु))
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्तरि—'I came'

He (Bharata) halted in that charming forest for a while, proceeded eastwards till he reached a place known as Ujjihana garden abounding in spriyaka trees.

B
Bharata
P
priyakā (tree)

FAQs

Dharma includes measured conduct: even in urgency, Bharata halts appropriately, balancing speed with the practical needs of travel and those who accompany him.

Bharata pauses briefly in a forest and then proceeds to a garden associated with Ujjihānā.

Self-control and prudence—he regulates pace rather than acting recklessly.