Shloka 58

एवं शापं मयि न्यस्य विलप्य करुणं बहु।चितामारोप्य देहं तन्मिथुनं स्वर्गमभ्ययात्।।।।

evaṁ śāpaṁ mayi nyasya vilapya karuṇaṁ bahu | citām āropya dehaṁ tan mithunaṁ svargam abhyayāt ||

یوں اس نے مجھ پر یہ شاپ رکھ کر، دیر تک نہایت دردناک آہ و زاری کی؛ پھر وہ جوڑا اپنے جسموں سمیت چتا پر چڑھا اور سوَرگ کو روانہ ہو گیا۔

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक अव्यय
शापम्curse
शापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of न्यस्य
मयिon/into me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन; locative singular
न्यस्यhaving placed/imposed
न्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि- अस्/सद्? (धातु: नि-√अस्/√सद् in sense ‘to place’)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) from नि-√अस्/√सद्/√न्यास (usage: ‘placing’); having placed
विलप्यhaving lamented
विलप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-लप् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; having lamented
करुणम्piteously
करुणम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकरुण (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
बहुmuch/long
बहु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपरिमाणवाचक क्रियाविशेषण (much/long)
चिताम्funeral pyre
चिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of आरोप्य
आरोप्यhaving mounted (the pyre)
आरोप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-रुह्/आ-रुप् (धातु; usage: आ-√रुह् ‘to mount’)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; having mounted/placed upon
देहम्body
देहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object (what was placed)
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative qualifying मिथुनम्
मिथुनम्the pair/couple
मिथुनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमिथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; subject of अभ्ययात् (the couple)
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; goal
अभ्ययात्went
अभ्ययात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-या (धातु)
Formलुङ् (अद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; aorist 3rd sg

Having thus cursed me, the couple piteously lamenting for a long time, laid themselves down on the funeral pyre and went to heaven.

D
Daśaratha
K
Kausalyā
Ś
śāpa (curse)
S
svarga (heaven)

FAQs

Actions generate enduring consequences; even after death, the moral weight of a curse persists as part of the ethical order (ṛta/dharma).

Daśaratha tells Kausalyā how the bereaved ascetic couple, after cursing him, entered the pyre and died.

Accountability and confession: Daśaratha openly narrates his past wrongdoing and its aftermath.