Previous Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 58, Shloka 37

अष्टपञ्चाशः सर्गः (Sarga 58)

Daśaratha Questions Sumantra; Messages from the Forest Threshold

तथैव रामोऽश्रुमुखः कृताञ्जलिः स्थितोऽभवल्लक्ष्मणबाहुपालितः।तथैव सीता रुदती तपस्विनी निरीक्षते राजरथं तथैव माम्।।।।

tathaiva rāmo ’śrumukhaḥ kṛtāñjaliḥ sthito ’bhaval lakṣmaṇabāhupālitaḥ |

tathaiva sītā rudatī tapasvinī nirīkṣate rājarathaṃ tathaiva mām ||

اسی طرح رام بھی آنسو بھری آنکھوں کے ساتھ، ہاتھ جوڑے کھڑا تھا، لکشمن کے بازوؤں کے سہارا پائے۔ اور اسی طرح سیتا، تپسویہ سی، روتی ہوئی، شاہی رتھ کو اور مجھے بھی ٹکٹکی باندھے دیکھتی رہی۔

तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (thus/in the same way)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारण-निपातः
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अश्रुमुखःtear-faced
अश्रुमुखः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्रु + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (अश्रुभिः मुखं यस्य)
कृताञ्जलिःwith folded hands
कृताञ्जलिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
स्थितःstood
स्थितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'stood'
अभवत्became / was
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
लक्ष्मणबाहुपालितःsupported by Lakshmana's arms
लक्ष्मणबाहुपालितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलक्ष्मण + बाहु + पालित (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (लक्ष्मणस्य बाहुभ्यां पालितः = supported by Lakṣmaṇa's arms)
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्
सीताSita
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
रुदतीweeping
रुदती:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद् (धातु) → रुदत् (शतृ-कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्तं वर्तमानकृदन्तम्; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तपस्विनीafflicted / pitiable
तपस्विनी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'tapasvinī' here as 'pitiable/afflicted' by context
निरीक्षतेkeeps gazing at
निरीक्षते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + ईक्ष् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
राजरथम्the king's chariot
राजरथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (राज्ञः रथः)
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

How can the son of the guardian of the earth who is accustomed to a comfortable bed and not to undeserved suffering lie down on the ground like an orphan, O Sumantra

R
Rama
S
Sita
L
Lakshmana
S
Sumantra

FAQs

Dharma is expressed as restraint and reverence in suffering: Rama remains composed and respectful even when wronged.

Sumantra describes the final sight: Rama and Sita watching as the royal chariot turns back toward Ayodhya.

Rama’s self-control and humility; Lakshmana’s supportive loyalty; Sita’s steadfast love amid grief.