Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

मम प्रियार्थं राज्ञश्च सरथस्त्वं पुरीं व्रज।सन्दिष्टश्चासि यानर्थांस्तां स्तान् ब्रूयास्तथा तथा।।2.52.64।।

mama priyārthaṃ rājñaś ca sa-rathas tvaṃ purīṃ vraja |

sandiṣṭaś cāsi yān arthāṃs tāṃs tān brūyās tathā tathā || 2.52.64 ||

میرے لیے اور راجا کے لیے، تم رتھ سمیت نگر کو لوٹ جاؤ؛ اور جیسا تمہیں ہدایت دی گئی ہے، ہر ایک کو وہی پیغام اسی طرح پہنچانا۔

ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
प्रियार्थम्for (my) pleasure
प्रियार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootप्रिय + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सरथःwith the chariot
सरथः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव 'with chariot' (सह रथेन) used adjectivally of त्वम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
व्रजgo
व्रज:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सन्दिष्टःinstructed
सन्दिष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-दिश् (धातु) + त (कृत्)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate with असि
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यान्which
यान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; relative pronoun modifying अर्थान्
अर्थान्messages / matters
अर्थान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; correlative to यान्
स्तान्those very
स्तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; emphatic repetition with तान्
ब्रूयाःyou should tell
ब्रूयाः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; polite injunction
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, manner-adverb
तथाin the same way
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति for emphasis

Sumantra, return to the city with the chariot for my pleasure and also for the pleasure of the king and convey to each of the persons concerned the message exactly as instructed.

R
Rāma
D
Daśaratha (the king)
S
Sumantra
A
Ayodhyā (purī)
C
chariot (ratha)

FAQs

Truthful, responsible speech (satya-vākya) as dharma: Rāma insists the message be delivered precisely, preserving trust during crisis.

Rāma formally dispatches Sumantra back to Ayodhyā with the chariot and with carefully specified messages.

Rāma’s discipline and integrity—he manages the transition with orderly, truthful communication rather than anger or confusion.