Shloka 8

अयोध्याकाण्डे चतुर्थः सर्गः

Rāma Summoned; Pushya Coronation Decision

Devanagari script

इति सूतवच श्श्रुत्वा रामोऽथ त्वरयाऽन्वितः।प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम्।।2.4.8।।

Transliteration

iti sūtavacaḥ śrutvā rāmo 'tha tvarayānvitaḥ | prayayau rājabhavanaṃ punar draṣṭuṃ nareśvaram ||2.4.8||

Translation

سوت کے کلام کو سن کر رام، جلدی میں گرفتار ہو کر، نریشور کو پھر سے دیکھنے کے لیے راج بھون کی طرف روانہ ہوا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक (quotative ‘thus’)

• सूतवचः: of the charioteer’s words
• सूतवचः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सूत + वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः सूतस्य वचः = सूतवचः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा, gerund)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अथ: then
• अथ: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then/afterwards)

• त्वरया: with haste
• त्वरया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• अन्वितः: seized/possessed (by haste)
• अन्वितः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘endowed/possessed’

• प्रययौ: departed/went
• प्रययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राजभवनम्: to the royal palace
• राजभवनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/गत्यर्थक-लक्ष्य), एकवचन; समासः राज्ञः भवनम् = राजभवनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरर्थक (again)

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojana (प्रयोजन/तुमर्थ)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: कृदन्त (तुमुन्, infinitive)

• नरेश्वरम्: the lord of men (king)
• नरेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः नराणाम् ईश्वरः = नरेश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Context

On hearing the words of the charioteer, Rama immediately set out for the royal palace to see the king again.

Characters & Entities

• Rāma
• Sumantra (sūta)
• Daśaratha (nareśvara)
• royal palace (rājabhavana)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as prompt responsibility: Rāma responds swiftly to a royal/parental summons, modeling readiness to serve rightful authority.

What is the narrative situation?

After Sumantra conveys the king’s desire to see him, Rāma immediately goes to the palace to meet Daśaratha again.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s obedience and seriousness—he does not delay when duty calls.