Valmiki Ramayana 2.37.35 — Ayodhya Kanda, Sarga 37, Shloka 35

अयोध्याकाण्डे सर्गः ३७ — चीरधारणं, सीतासंकल्पः, वसिष्ठोपदेशः

Bark-Robe Episode and Vasistha’s Admonition

Devanagari script

एकस्य रामस्य वने निवासस्त्वया वृतःकेकयराजपुत्री।विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या वसत्वरण्ये सह राघवेण।।2.37.35।।

Transliteration

ekasya rāmasya vane nivāsas tvayā vṛtaḥ kekaya-rāja-putrī | vibhūṣitā iyaṁ pratikarma-nityā vasatv araṇye saha rāghaveṇa || 2.37.35 ||

Translation

اے کیکَیَہ راج کی شہزادی! تُو نے رام اکیلے کے لیے جنگل میں رہائش چنی تھی؛ پس یہ سیتا—جو ہمیشہ آرائش کی عادی ہے—راغھو کے ساتھ بن میں رہے، مگر خوب آراستہ و پیراستہ رہے۔

Word by Word

• एकस्य: of one / only (of)
• एकस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Genitive singular, masculine); विशेषणम्

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Genitive singular, masculine)

• वने: in the forest
• वने: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Locative singular, neuter)

• निवासः: dwelling, residence
• निवासः: कर्तृ/विषय (Subject/topic: 'dwelling')
• Type: Noun
• Root: निवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, masculine)

• त्वया: by you
• त्वया: करण (Instrument/agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (Instrumental singular: 'by you')

• वृतः: chosen, sought
• वृतः: कर्मणि-प्रयोगे क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate: 'is chosen')
• Type: Verb
• Root: √वृ (वरणे) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, masculine); 'निवासः' इति पदेन सह अन्वयः

• केकयराजपुत्री: O daughter of the king of Kekaya
• केकयराजपुत्री: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: केकय + राजन् + पुत्री (प्रातिपदिक); केकय-राज्ञः पुत्री
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-प्रथमा एकवचनम् (Vocative/Nominative singular, feminine; address); षष्ठी-तत्पुरुषः

• विभूषिता: adorned, well-decorated
• विभूषिता: विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: √भूष् (अलङ्कारे) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, feminine); 'इयम्' इति सर्वनाम्नः विशेषणम्

• इयम्: this (Sita)
• इयम्: कर्तृ (Subject: 'this (woman)')
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, feminine)

• प्रतिकर्मनित्या: always engaged in daily adornment/service
• प्रतिकर्मनित्या: विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रतिकर्मन् + नित्य (प्रातिपदिक); प्रतिकर्मणि नित्या
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, feminine); सप्तमी/अधिकरण-तत्पुरुषार्थः (sense: 'always in/for the daily toilette/attendant service'); 'इयम्' इति विशेषणम्

• वसतु: let (her) live / may (she) dwell
• वसतु: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: √वस् (निवासे) (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative/benedictive sense); प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd person singular); परस्मैपदम्

• अरण्ये: in the wilderness/forest
• अरण्ये: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Locative singular, neuter)

• सह: together with
• सह: सहकारक-सम्बन्ध (Association)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; सहार्थक-उपपदं (indeclinable governing instrumental: 'with')

• राघवेण: with Raghava (Rama)
• राघवेण: सहकारक (Companion; instrumental with 'saha')
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (Instrumental singular, masculine); 'सह' इत्यस्य उपपदेन नियोजितम्

Context

O best among the virtuous! O lord of the world, I do not have any use for this army. I am giving away everything (to Bharata). Bring the bark only.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Kaikeyī
• Rāma
• Sītā
• Kekaya

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma stresses fairness and precision: since Kaikeyī’s demand targeted only Rāma, extending deprivation to Sītā is ethically unjustified.

What is the narrative situation?

Vasiṣṭha argues that Sītā should not be forced into bark-cloth austerity because Kaikeyī’s boon did not specify her.

Which character virtue is emphasized?

Vasiṣṭha’s moral reasoning and advocacy for Sītā’s dignified treatment.