Valmiki Ramayana 2.118.32: Ayodhya Kanda, Sarga 118, Shloka 32

अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा

Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative

Devanagari script

ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा पिता मे मिथिलाधिपः।अवाप्तो विपुलां बुद्धिं मामवाप्य नराधिपः।।2.118.32।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.118.32

Transliteration

tataḥ prahṛṣṭo dharmātmā pitā me mithilādhipaḥ | avāpto vipulāṁ buddhiṁ mām avāpya narādhipaḥ || 2.118.32 ||

Translation

پھر میرے والد، میتھلا کے دھرماتما ادھیپتی، نہایت مسرور ہوئے؛ اور مجھے پا کر اس نرادھپتی نے وسیع اور بلند عزم و بصیرت حاصل کی۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: कालाधिकरण (temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; from तद्)
• Form: अव्यय (adverb)

• प्रहृष्टः: delighted
• प्रहृष्टः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्र-हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective

• धर्मात्मा: the righteous one
• धर्मात्मा: कर्ता
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (possessive: 'whose self is dharma' = righteous), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to पिता/नराधिपः

• पिता: father
• पिता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मे: my
• मे: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• मिथिला-अधिपः: lord of Mithila
• मिथिला-अधिपः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: मिथिला (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (lord of Mithilā), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अवाप्तः: obtained/attained
• अवाप्तः: क्रिया (predicate)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate with implied 'was'

• विपुलाम्: great/abundant
• विपुलाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of बुद्धिम्

• बुद्धिम्: understanding/resolve
• बुद्धिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• माम्: me
• माम्: कर्म (object of अवाप्य)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• अवाप्य: having obtained
• अवाप्य: पूर्वकाल
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: क्त्वा/ल्यप् (Gerund/Absolutive), 'having obtained'

• नर-अधिपः: the king
• नर-अधिपः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (lord of men), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition

Context

Thereafter, my father and the righteous lord of Mithila was delighted in possessing me when a noble thought struck his mind.

Characters & Entities

• Sītā
• Janaka
• Mithilā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A righteous ruler responds to divine or providential events with responsible resolve, treating the received child as a dharmic trust rather than a mere possession.

What is the narrative situation?

After the celestial confirmation, Janaka rejoices and forms a firm intention regarding Sītā’s care and future.

Which character virtue is emphasized?

Janaka’s righteousness (dharmātmā) expressed as wise, steady decision-making.