Valmiki Ramayana 2.112.1 — Ayodhya Kanda, Sarga 112, Shloka 1

पादुकाप्रदानम्

The Gift of the Sandals and Delegated Kingship

Devanagari script

तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम्।

विस्मिता: स‌ङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः।।2.112.1।।

Transliteration

tam apratimatejobhyāṃ bhrātṛbhyāṃ romaharṣaṇam | vismitāḥ saṅgamaṃ prekṣya samavetā maharṣayaḥ ||

Translation

وہ دونوں بھائی، بے مثال جلال و نور کے حامل، جب ایک دوسرے سے ملے تو رونگٹے کھڑے کر دینے والا منظر تھا۔ وہاں جمع ہوئے مہارشی اس سنگم کو دیکھ کر حیرت میں ڈوب گئے۔

Word by Word

• तम्: that (meeting/scene)
• तम्: कर्म (Object of प्रेक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अप्रतिमतेजोभ्याम्: by/with the two of unmatched splendor
• अप्रतिमतेजोभ्याम्: करण/सहकारक (Instrument/association: 'by/with the two')
• Type: Adjective
• Root: अ + प्रतिम + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (tejas), तृतीया-विभक्ति, द्विवचन; बहुव्रीहि: अप्रतिमं तेजो यस्य तौ (of the two having unparalleled brilliance)

• भ्रातृभ्याम्: by/with the two brothers
• भ्रातृभ्याम्: करण/सहकारक (Instrument/association)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन

• रोमहर्षणम्: thrilling
• रोमहर्षणम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of तम्)
• Type: Adjective
• Root: रोम + हर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: रोमाणि हर्षयति इति (causing hair to bristle)

• विस्मिताः: astonished
• विस्मिताः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: विस्मित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; महर्षयः इति विशेषणम्

• सङ्गमम्: meeting
• सङ्गमम्: कर्म (Object of प्रेक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रेक्ष्य: having seen
• प्रेक्ष्य: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया (having seen)

• समवेताः: assembled
• समवेताः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अव + इ (धातु) → समवेत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्तरि कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; महर्षयः इति विशेषणम्

• महर्षयः: great sages
• महर्षयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Context

The great sages assembled there were amazed at witnessing the meeting of the two brothers (Rama and Bharata) of umparalleled briliance.

Characters & Entities

• Rāma
• Bharata
• maharṣis (sages)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma’s power to reconcile: the brothers’ meeting is portrayed as spiritually stirring, suggesting that righteousness can transform political conflict into moral harmony.

What is the narrative situation?

A narrative observation: assembled sages witness and react to the extraordinary reunion/encounter of Rāma and Bharata.

Which character virtue is emphasized?

Tejas aligned with restraint: both brothers are described as radiant, yet the moment’s wonder arises from disciplined, dharmic conduct rather than aggression.