Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

मारीचवधः — The Slaying of Maricha

Golden Deer Deception

तेन मर्मणि निर्विद्धं शरेणानुपमेन हि।मृगरूपं तु तत्त्यक्त्वा राक्षसं रूपमास्थितः।।।।चक्रे स सुमहाकायं मारीचो जीवितं त्यजन्।

tena marmaṇi nirviddhaṃ śareṇānupamena hi |

mṛgarūpaṃ tu tat tyaktvā rākṣasaṃ rūpam āsthitaḥ ||

cakre sa sumahākāyaṃ mārīco jīvitaṃ tyajan ||

اُس بے مثال تیر نے اُس کے مَرم پر وار کیا؛ تب ماریچ نے ہرن کی صورت چھوڑ کر راکشس کا روپ دھار لیا، اور جان دیتے ہوئے اپنے نہایت عظیم الجثہ پیکر کو ظاہر کر دیا۔

tenaby that
tena:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
marmaṇiin a vital spot
marmaṇi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootmarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
nirviddhampierced
nirviddham:
Kriyāviśeṣaṇa/Result (फल/ परिणति)
TypeAdjective
Rootnir-√vyadh (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (implicit ‘śarīram’/‘marman’ etc.) ‘pierced’
śareṇaby an arrow
śareṇa:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
anupamenamatchless
anupamena:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanupama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; śareṇa इति विशेष्यस्य विशेषणम्
hiindeed
hi:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
mṛga-rūpamdeer-form
mṛga-rūpam:
Karma (कर्म/object of tyaktvā)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—मृगस्य रूपम्
tubut
tu:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-निपात (but)
tatthat
tat:
Karma (कर्म/object; with tyaktvā)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; mṛga-rūpam इत्यस्य पुनरुक्त-सूचक
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund): ‘having abandoned’
rākṣasamdemonic
rākṣasam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; rūpam इति विशेष्यस्य विशेषणम्
rūpamform
rūpam:
Karma (कर्म/object of āsthitaḥ)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āsthitaḥhaving assumed
āsthitaḥ:
Kriyā (क्रिया/predicate; with implied ‘asti’)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having assumed’
cakremade/became
cakre:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sumahā-kāyama very huge body
sumahā-kāyam:
Karma (कर्म/object; of cakre in sense ‘assumed/produced’)
TypeNoun
Rootsu (अव्यय) + mahā (प्रातिपदिक) + kāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—सुमहान् कायः (very huge body)
mārīcaḥMaricha
mārīcaḥ:
Karta (कर्ता/subject apposition)
TypeNoun
Rootmārīca (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; saḥ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
jīvitamlife
jīvitam:
Karma (कर्म/object of tyajan)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tyajanwhile giving up
tyajan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/concomitant action)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mārīcaḥ इत्यस्य विशेषणम्

A man of indomitable prowess, he took the bow with three curves that was like an ornament to him, tied two quivers at the back and left.

M
Mārīca
R
rākṣasa
A
arrow (śara)

FAQs

Truth surfaces when deception collapses: the concealed identity is forced into revelation, underscoring that adharma depends on disguise but cannot sustain it indefinitely.

Mārīca, mortally wounded, drops the illusory deer-body and appears in his true demonic form as he nears death.

Rāma’s steadfastness in confronting falsehood: the ‘matchless arrow’ symbolizes decisive action aligned with protection and righteousness.