Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

The Glory of Prayāga

Mahātmyā of the Confluence

एतस्मिन्नंतरे चैव मार्कंडेयो महात्मवान् । ततः स्वस्तीति चोक्त्वा वै क्षणादाश्रममागतः

etasminnaṃtare caiva mārkaṃḍeyo mahātmavān | tataḥ svastīti coktvā vai kṣaṇādāśramamāgataḥ

اسی اثنا میں عظیمُ النَّفس مارکنڈےیہ نے “سواستی” کہہ کر برکت دی، اور ایک ہی لمحے میں آشرم میں آ پہنچا۔

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः (demonstrative pronoun)
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; 'अन्तरे' = मध्ये (in the interval)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
महात्मवान्great-souled
महात्मवान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; गुणवाचकः (qualifying)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम्; क्रम/हेतु-अर्थे (then/from there)
स्वस्तिhail; well-being
स्वस्ति:
Sambandha (Utterance/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय)
Formमङ्गलार्थक-अव्ययम् (benedictory particle)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having said)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
क्षणात्in a moment
क्षणात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; 'क्षणात्' = क्षणेन/क्षणमात्रेण (in a moment)
आश्रमम्to the hermitage
आश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
आगतःarrived
आगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकालिक-कृदन्तः (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (having come/arrived)

Narrator (within the Purāṇic frame dialogue; specific speaker not explicit in this single verse)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: forest

Sandhi Resolution Notes: एतस्मिन्नंतरे = एतस्मिन् अन्तरे; चैव = च एव; स्वस्तीति = स्वस्ति इति; चोक्त्वा = च उक्त्वा; क्षणादाश्रममागतः = क्षणात् आश्रमम् आगतः (आश्रमम् + आगतः → आश्रममागतः)

M
Mārkaṇḍeya

FAQs

Mārkaṇḍeya is a revered sage (ṛṣi) in Purāṇic literature, often associated with longevity, devotion, and spiritual insight; here he is introduced as arriving at an āśrama.

“Svasti” is an auspicious utterance meaning well-being or blessing, commonly spoken as a benediction before or during significant meetings and events.

The verse emphasizes auspicious speech and the dignified presence of a sage—suggesting that spiritual encounters are framed by blessings, respect, and sacred setting (the hermitage).