Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

The Tale of the Five Pretas and the Glory of Puṣkara & the Eastern Sarasvatī

तत्रोपवासं स्नानं च पंचगव्याशनं तथा । यः करोति नरः सोपि देहांते स्वर्गमाप्नुयात्

tatropavāsaṃ snānaṃ ca paṃcagavyāśanaṃ tathā | yaḥ karoti naraḥ sopi dehāṃte svargamāpnuyāt

جو شخص وہاں اُپواس رکھے، اشنان کرے اور پنچ گویہ کا سیون بھی کرے، وہ بھی جسم کے خاتمے پر سوَرگ کو پہنچتا ہے۔

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक adverb)
उपवासम्fasting
उपवासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
पञ्चगव्याशनम्eating the pañcagavya
पञ्चगव्याशनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च + गव्य + अशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (पञ्चगव्यस्य अशनम्)
तथाlikewise
तथा:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/रीतिवाचक adverb: likewise)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक relative pronoun
करोतिdoes
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Correlative/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (सम्भावना/समुच्चय particle: also/even)
देहान्तेat the end of the body (at death)
देहान्ते:
Adhikarana (Time/occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेह + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (देहस्य अन्तः)
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आप्नुयात्would attain
आप्नुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Unspecified (narrative voice within Sṛṣṭikhaṇḍa context)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: तत्रोपवासं = तत्र + उपवासम्; पञ्चगव्याशनं = पञ्चगव्य + अशनम्; सोपि = सः + अपि; देहांते = देहान्ते (अनुस्वार/आकार-लेखनभेद); स्वर्गमाप्नुयात् = स्वर्गम् + आप्नुयात्

FAQs

It prescribes three linked observances performed “there” (at a sacred place/context): fasting (upavāsa), bathing (snāna), and partaking of pañcagavya.

The verse states that the performer attains svarga (heaven) at the end of life.

In Purāṇic passages, “tatra” typically points back to a previously mentioned sacred site, vow, or tīrtha-context; the merit described is tied to performing the acts in that specified setting.