Shloka 67

The Lakṣmī–Nārāyaṇa Vow Narrative

Puṣya Thursday Observance and the Ethics of Fortune

Devanagari script

गत्वाथ सर्वे ते भृत्याः कृत्वा सुवेषमुत्तमम् । श्यामाबालागृहं निन्युर्देवराजगृहोपमम्

Transliteration

gatvātha sarve te bhṛtyāḥ kṛtvā suveṣamuttamam | śyāmābālāgṛhaṃ ninyurdevarājagṛhopamam

Translation

پھر وہ سب خادم گئے، نہایت عمدہ لباس آراستہ کیا، اور دیوراج کے محل جیسے شاندار شیامابالا کے گھر تک لے گئے۔

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: पूर्वक्रिया (Gerundial action)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing particle)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)

• ते: those
• ते: कर्ता (Karta/Subject) (apposition to सर्वे)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (Pronoun), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)

• भृत्याः: servants
• भृत्याः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)

• कृत्वा: having made / having done
• कृत्वा: पूर्वक्रिया (Gerundial action)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)

• सुवेषम्: fine attire, good dress
• सुवेषम्: कर्म (Karma/Object) of कृत्वा
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + वेष (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘सुन्दरः वेषः’), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: विशेषण (Qualifier of सुवेषम्)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine; agreeing with वेषम्), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• श्यामाबालागृहम्: Śyāmābālā's house
• श्यामाबालागृहम्: कर्म (Karma/Object) of निन्युः (destination/goal as object)
• Type: Noun
• Root: श्यामाबाला (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘श्यामाबालायाः गृहम्’), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• निन्युः: led, brought
• निन्युः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु; √नी) with reduplication (perfect base)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद (Parasmaipada)

• देवराजगृहोपमम्: comparable to the house of the king of gods (Indra)
• देवराजगृहोपमम्: विशेषण (Qualifier of श्यामाबालागृहम्)
• Type: Adjective
• Root: देवराज (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (उपमान-तत्पुरुष: ‘देवराजस्य गृहस्य उपमम्’ = ‘like the house of Indra’), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying श्यामाबालागृहम्)

Speaker

Narrator (context not provided to identify a named dialogue speaker)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Geographic Context

Type: city

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: गत्वाथ → गत्वा अथ; सुवेषमुत्तमम् → सुवेषम् उत्तमम्; श्यामाबालागृहं → श्यामाबाला गृहम्; निन्युर्देवराजगृहोपमम् → निन्युः देवराजगृहोपमम्

Characters & Entities

• Śyāmābālā
• Devarāja (Indra)

FAQs

Who is taken to Śyāmābālā’s house in this verse?

The verse states that attendants led someone to Śyāmābālā’s house, but the specific person is not named in the single-verse excerpt; it depends on the surrounding narrative context.

What does the comparison to ‘Devarāja’s palace’ convey?

It signals extraordinary splendor and divine-level opulence, using Indra’s palace as a cultural benchmark for unsurpassed magnificence.

What is the key action described in this shloka?

The attendants go, arrange excellent dress/adornment, and escort the person to Śyāmābālā’s impressive residence.