Shloka 29

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Devanagari script

बलभद्रेश्वरं प्रार्च्य जायते भुक्तिमुक्तिमान् । गंगागणपतिं प्राप्य समभ्यर्च्य विधानतः ॥ २९ ॥

Transliteration

balabhadreśvaraṃ prārcya jāyate bhuktimuktimān | gaṃgāgaṇapatiṃ prāpya samabhyarcya vidhānataḥ || 29 ||

Translation

بلبھدر ایشور کی باقاعدہ ارچنا کرنے سے انسان بھوگ اور موکش دونوں سے بہرہ مند ہوتا ہے۔ اسی طرح گنگا گنپتی تک پہنچ کر شاستری ودھان کے مطابق پوجا کرے تو وہی مبارک پھل حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• बलभद्रेश्वरम्: Balabhadreśvara (a deity)
• बलभद्रेश्वरम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बलभद्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः बलभद्रस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रार्च्य: having worshipped
• प्रार्च्य: पूर्वकाल-क्रिया (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; उपसर्गः प्र-

• जायते: becomes
• जायते: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• भुक्तिमुक्तिमान्: possessing enjoyment and liberation
• भुक्तिमुक्तिमान्: कर्तृ-विशेषण (कर्ता-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: भुक्ति + मुक्ति + मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः भुक्ति-मुक्ति (इतरेतर-द्वन्द्व) + मतुप् (possessive suffix)

• गंगागणपतिम्: Gaṅgāgaṇapati (a form of Gaṇeśa)
• गंगागणपतिम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा + गणपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः गङ्गायाः गणपतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: पूर्वकाल-क्रिया (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• समभ्यर्च्य: having worshipped
• समभ्यर्च्य: पूर्वकाल-क्रिया (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + अभि + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; उपसर्गाः सम्-, अभि-

• विधानतः: according to prescribed procedure
• विधानतः: क्रियाविशेषण (रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: विधानतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverb: 'according to rule')

Speaker

Suta (narrating the Narada Purana discourse in the tirtha-mahatmya section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Balabhadresvara
• Ganga
• Ganapati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that properly performed worship at specific tirthas—Balabhadreśvara and Gaṅgā-Gaṇapati—can grant both bhukti (legitimate worldly well-being) and mukti (liberation), highlighting the puranic doctrine of tirtha-powered sadhana.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed here as reverential, rule-guided pūjā (samabhyarcya vidhānataḥ): devotion is not merely emotion but disciplined worship that aligns the devotee with the deity and the sanctity of the place.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The emphasis on vidhāna (injunction-based procedure) points to Kalpa/ritual praxis—knowing how to perform worship correctly (offerings, sequence, purity rules) so that the intended spiritual fruit is realized.