Next Verse

Shloka 1

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

अथ प्रभासमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । प्रभासस्य तु माहात्म्यं वद मे द्विजसत्तम । यच्छ्रुत्वाहं प्रसन्नात्मा धन्या स्यां त्वत्प्रसादतः ॥ १ ॥

atha prabhāsamāhātmyaṃ prārabhyate | mohinyuvāca | prabhāsasya tu māhātmyaṃ vada me dvijasattama | yacchrutvāhaṃ prasannātmā dhanyā syāṃ tvatprasādataḥ || 1 ||

اب پرڀاس-ماہاتمیہ کا آغاز ہوتا ہے۔ موہنی نے کہا—اے دْوِج شریشٹھ! مجھے پرڀاس کی مہिमा بیان کیجیے؛ اسے سن کر میرا دل شادمان ہو اور آپ کے پرساد سے میں بابرکت بنوں ॥ ۱ ॥

अथnow/then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भसूचक (then/now)
प्रभास-माहात्म्यम्the greatness of Prabhāsa
प्रभास-माहात्म्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: प्रभासस्य माहात्म्यम्)
प्रारभ्यतेis begun
प्रारभ्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √रभ् (धातु)
Formलट् लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is begun)
मोहिनीMohinī
मोहिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रभासस्यof Prabhāsa
प्रभासस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
माहात्म्यम्greatness
माहात्म्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
वदtell
वद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलोट् लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
द्विज-सत्तमO best of the twice-born
द्विज-सत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः (श्रेष्ठो द्विजः)
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
प्रसन्न-आत्माwith a pleased mind
प्रसन्न-आत्मा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (प्रसन्नः आत्मा यस्य)
धन्याfortunate/blessed
धन्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (अहम् इत्यस्य स्त्रीवाचक-रूपेण; वक्तृस्त्री)
स्याम्may I become
स्याम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वत्-प्रसादतःby your grace
त्वत्-प्रसादतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = 'from/because of'; तत्पुरुषः (त्वत्प्रसाद)

Mohinī

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

P
Prabhāsa

FAQs

It formally inaugurates the Prabhāsa Māhātmya and emphasizes śravaṇa (devotional listening) as a means to gain inner serenity and auspicious merit through the blessing of a realized teacher.

Bhakti is implied through reverent inquiry and attentive hearing of a tīrtha’s māhātmya; the devotee seeks transformation of the heart (prasannātmā) by receiving sacred narration with humility and grace.

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; it frames a dharma-oriented practice—listening to māhātmya—as part of tīrtha-yātrā culture and merit-accruing ritual tradition.