Shloka 171

Prayaga-mahatmya

Glory of Prayaga and the Magha Bath at Triveni

Devanagari script

सर्वकामफला वृक्षास्तिष्ठंति ऋषयो गताः । स्त्रीसहस्राकुले रम्ये मंदाकिन्यास्तटे शुभे ॥ १७१ ॥

Transliteration

sarvakāmaphalā vṛkṣāstiṣṭhaṃti ṛṣayo gatāḥ | strīsahasrākule ramye maṃdākinyāstaṭe śubhe || 171 ||

Translation

وہاں تمام کامناؤں کا پھل دینے والے درخت قائم ہیں اور اس مقام کو پہنچے ہوئے رشی وہاں رہتے ہیں۔ شُبھ مندākini کے کنارے وہ دلکش دھرتی ہزاروں عورتوں سے آباد ہے۔

Word by Word

• सर्वकामफलाः: bearing fruits of all desires
• सर्वकामफलाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + फल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (वृक्षाः-विशेषण); समास: सर्वे कामाः येषां फलानि/फलम् इति (बहुवचनार्थे कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग; प्रचलितरूपे तत्पुरुष)

• वृक्षाः: trees
• वृक्षाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तिष्ठन्ति: stand/are present
• तिष्ठन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• गताः: gone/arrived
• गताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त (past participle) विशेषण (ऋषयः-विशेषण)

• स्त्रीसहस्राकुले: in a place crowded with a thousand women
• स्त्रीसहस्राकुले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्त्री + सहस्र + आकुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (स्थाने/तटे-विशेषण); समास: स्त्रीणां सहस्रेण आकुलम् (तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष, अर्थतः ‘crowded with a thousand women’)

• रम्ये: in the delightful (place)
• रम्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण

• मन्दाकिन्याः: of Mandākinī (river)
• मन्दाकिन्याः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: मन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• तटे: on the bank
• तटे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• शुभे: auspicious
• शुभे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (तटे-विशेषण)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Characters & Entities

• Mandakini
• Rishis

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It glorifies a tīrtha by portraying it as a place where merit ripens easily: wish-fulfilling trees, realized sages, and an auspicious riverbank indicate heightened sacred potency (puṇya-kṣetra) for worship, vows, and purification.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By presenting the Mandākinī bank as a spiritually charged setting where sages abide, the verse implies that devotion and worship performed in such a tīrtha become more focused and fruitful—supporting bhakti through sacred association (satsaṅga) and holy place (kṣetra).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It primarily reflects tīrtha-dharma (applied dharma) rather than a specific Vedāṅga: the practical takeaway is choosing an auspicious place (śubha-deśa) for ritual acts like snāna, japa, and vrata observance to enhance ritual efficacy.