Shloka 54

Puruṣottama-kṣetra Māhātmya: Śveta-Mādhava & Matsya-Mādhava; Mārkaṇḍeya-tīrtha Mārjana and Bath Liturgy

Devanagari script

वृजिनं हर मे सर्वं तीर्थराज नमोऽस्तु ते । एवमुच्चार्य विधिवत्ततः स्नानं समाचरेत् ॥ ५४ ॥

Transliteration

vṛjinaṃ hara me sarvaṃ tīrtharāja namo'stu te | evamuccārya vidhivattataḥ snānaṃ samācaret || 54 ||

Translation

“اے تیرتھ راج! میرے سب گناہ دور کر دے؛ تجھے نمسکار ہے۔” یوں اسے طریقے کے مطابق پڑھ کر پھر باقاعدہ غسل کرے۔॥۵۴॥

Word by Word

• वृजिनम्: sin/evil
• वृजिनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वृजिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हर: remove
• हर: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• मे: my/of me
• मे: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; मम (of me)

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: कर्म (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वृजिनं विशेषयति

• तीर्थराज: O king of tīrthas
• तीर्थराज: सम्बोधन (Sambodhana)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः: तीर्थानां राजा (king of sacred places)

• नमः: salutation
• नमः: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावप्राय प्रयोग; नमः-शब्दः (indeclinable interjection of salutation)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Sampradāna/Dative)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; तुभ्यम्

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (thus)

• उच्चार्य: having recited
• उच्चार्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: उद्-चर् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund): having uttered/recited

• विधिवत्: properly
• विधिवत्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (according to rule/properly)

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Sequencer)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then/thereafter)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समाचरेत्: should perform
• समाचरेत्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Tirtharaja

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames tīrtha-snāna as a conscious act of purification: one first offers a humble prayer seeking removal of vṛjina (sin/taint) and then completes the merit through rule-based (vidhivat) bathing.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti appears as surrender and reverence—addressing the tīrtha as “Tīrtharāja” and offering namas—showing that inner humility and invocation accompany the outward rite.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights kalpa-style ritual discipline: recitation (uccāraṇa) followed by the prescribed procedure (vidhivat) for snāna, emphasizing correct sequence and observance.