Shloka 58

The Greatness of Gayā

Gayā-Māhātmya

Devanagari script

तत्पंकजवनं पुण्यं पुण्यवद्भिर्निषेवितम् । यस्मिन्पांडुर्विशत्येव तीर्थं सर्वनिदर्शनम् ॥ ५८ ॥

Transliteration

tatpaṃkajavanaṃ puṇyaṃ puṇyavadbhirniṣevitam | yasminpāṃḍurviśatyeva tīrthaṃ sarvanidarśanam || 58 ||

Translation

وہ کنولوں کا بن مقدس ہے، جسے اہلِ پُنّیہ سِیوَن کرتے ہیں۔ اسی میں پانڈو ایسے تیرتھ میں داخل ہوتا ہے جو تمام تیرتھوں کے پھل کو ظاہر کرنے والا ہے۔

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; समासपूर्वपद-रूपेण (of that)

• पंकजवनम्: the lotus-grove
• पंकजवनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पंकज-वन (प्रातिपदिक; पंकज + वन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (पंकजानां वनम्)

• पुण्यम्: holy/meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• पुण्यवद्भिः: by the meritorious
• पुण्यवद्भिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पुण्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; ‘पुण्यवत्’ (possessing merit)

• निषेवितम्: frequented
• निषेवितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-सेव् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘frequented/visited’

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• पाण्डुः: Pāṇḍu
• पाण्डुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• विशति: enters
• विशति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• एव: indeed
• एव: Modifier (विशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• तीर्थम्: a sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• सर्वनिदर्शनम्: showing/illustrating everything
• सर्वनिदर्शनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-निदर्शन (प्रातिपदिक; सर्व + निदर्शन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (सर्वं निदर्शनं यस्य/सर्वनिदर्शनम्)

Speaker

Narada (to the Sanatkumara brothers, in a Tirtha-Mahatmya narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Pāṇḍu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates a specific lotus-grove as a merit-generating tirtha, emphasizing that association with sacred space and the company of the virtuous yields comprehensive spiritual benefit (sarva-nidarśanam).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it supports Bhakti by highlighting tirtha-sevā and sat-saṅga (being where the virtuous gather) as conducive environments for remembrance and reverence, which are core supports for devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa-oriented practice is implied: the puranic framework of tīrtha-yātrā (pilgrimage observances), where visiting specific sacred sites according to prescribed conduct is treated as a dharmic means to accrue puṇya.