Shloka 27

The Description of the Greatness of the Gaṅgā

Devanagari script

तीर्थयात्राविधिं कृत्स्नमकुर्वाणोऽपि यो नरः । गंगातोयस्य माहात्म्यात्सोऽप्यत्र फलभाग्भवेत् ॥ २८ ॥

Transliteration

tīrthayātrāvidhiṃ kṛtsnamakurvāṇo'pi yo naraḥ | gaṃgātoyasya māhātmyātso'pyatra phalabhāgbhavet || 28 ||

Translation

جو شخص تِیرتھ یاترا کی پوری विधی ادا نہ بھی کرے، وہ بھی گنگا جل کے ماہاتمیہ کے سبب یہاں ثواب کے پھل میں شریک ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• तीर्थ-यात्रा-विधिम्: the procedure of pilgrimage
• तीर्थ-यात्रा-विधिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (rule/procedure of pilgrimage to tīrthas)

• कृत्स्नम्: entire, complete
• कृत्स्नम्: विशेषण (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with विधिम्)

• अकुर्वाणः: not performing
• अकुर्वाणः: कर्ता-विशेषण (Agent qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नञ् (अ- उपसर्ग) + कुर्वाण (कृदन्त; √कृ धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नकारार्थक (not doing)

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध-निपात (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक-अव्यय (even/also)

• यः: who
• यः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)

• नरः: a man
• नरः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गङ्गा-तोयस्य: of Gaṅgā-water
• गङ्गा-तोयस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (water of Gaṅgā)

• माहात्म्यात्: due to the greatness
• माहात्म्यात्: हेतु (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थ (ablative of cause)

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्-प्रत्यय (demonstrative pronoun)

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध-निपात (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक-अव्यय (also/even)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• फल-भाग्: a sharer of the result
• फल-भाग्: विधेय (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक) + भाग् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/षष्ठीभाव (one who has a share of fruit/result)

• भवेत्: would become
• भवेत्: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narada (teaching within the Uttara-Bhaga tirtha-mahatmya narrative)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Ganga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that the Gaṅgā’s sanctity is so potent that even incomplete pilgrimage observances can still yield merit when one connects with her waters in a sacred context.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing grace through a holy medium (Gaṅgā), it supports a bhakti-oriented view: sincere approach to a sacred presence can confer spiritual benefit even when one’s ritual capacity is limited.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights kalpa/prayoga (ritual procedure) by contrasting full tīrtha-yātrā-vidhi with a simplified access to merit through Gaṅgā-toya, underscoring how rites are prescribed yet compassionately accommodated.