Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Dharmāṅgada’s Discourse (Dharmāṅgadopadeśa) in the Mohinī Episode

परित्यज्य परं दुःखं पुत्रव्यापादनोद्भवम् । देहत्यागे ममारंभो नरदेहे भविष्यति ॥ ६१ ॥

parityajya paraṃ duḥkhaṃ putravyāpādanodbhavam | dehatyāge mamāraṃbho naradehe bhaviṣyati || 61 ||

بیٹے کے قتل سے پیدا ہونے والے اس سخت ترین غم کو چھوڑ کر، اس جسم کے ترک کے بعد میرا آگے کا سفر پھر انسانی جسم میں ہوگا۔

parityajyahaving abandoned
parityajya:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-tyaj (त्यज् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); ‘परित्यज्य’ = having abandoned
paramgreat / extreme
param:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘दुःखम्’ इति विशेषण
duḥkhamsorrow
duḥkham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
putra-vyāpādana-udbhavamarising from the killing of (one’s) son
putra-vyāpādana-udbhavam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootputra (प्रातिपदिक) + vyāpādana (व्यापाद्/व्यापादय् धातु-सम्भव, प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘पुत्र-व्यापादनात् उद्भवम्’ (arising from killing the son)
deha-tyāgein the giving up of the body
deha-tyāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक) + tyāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘देहस्य त्यागः’
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ārambhaḥbeginning / undertaking
ārambhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootārambha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
nara-dehein a human body
nara-dehe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + deha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘नरस्य देहः’
bhaviṣyatiwill be
bhaviṣyati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It emphasizes karmic consequence: the anguish born of a grievous adharmic act must be renounced, and the jīva continues its journey after death, taking another human birth according to karma.

While not explicitly naming Vishnu-bhakti here, the verse underlines the need to abandon sin-born grief and turn toward inner reform—an essential prerequisite for steady devotion, repentance, and purification that support bhakti.

The verse is primarily dharma–karma teaching rather than a Vedāṅga lesson; its practical takeaway aligns with Dharmaśāstra logic—actions (especially himsā toward family) yield severe karmic results, motivating prayāścitta and ethical restraint.